Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Golddrop Telnet
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Katarzyna Habsburżanka

Austriaczka, Rakuszanka

(15 lub 25 IX 1533 Wiedeń lub Innsbruck, Austria – 28 lub 29 II 1572 Linz)

królowa polska

rodzina

siódme z piętnaściorga dzieci cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Węgier i Czech, Ferdynanda I Habsburga, i Anny Jagiellonki, córki Władysława II Jagiellończyka króla Węgier i Czech
siostra Elżbiety Austriaczki, pierwszej żony Zygmunta Augusta
biogram

           Dzieciństwo spędziła głównie w Innsbrucku w towarzystwie licznego rodzeństwa. Wychowywana była w duchu głęboko religijnym i raczej surowo, znała łacinę i włoski. Poślubiła księcia Mantui - Franciszka III Gonzagę. Posag jej wynosił 100 000 florenów reńskich. Mąż Katarzyny utonął w jeziorze Como zaledwie 4 miesiące po ślubie. Po tym tragicznym wydarzeniu wróciła do Innsbrucka jako 17 - letnia wdowa.
           Cesarz Ferdynand wiedząc o bezpotomności i wdowieństwie swego dawnego zięcia Zygmunta Augusta wysunął pomysł małżeństwa córki z Zygmuntem. Zarówno Katarzyna jak i sam Zygmunt nie chcieli tego małżeństwa. W końcu licząc na korzyści polityczne płynące z aliansu z Habsburgami i chcąc spełnić dynastyczny obowiązek Zygmunt poszedł po linii najmniejszego oporu i zgodził się na oferowaną mu kandydatkę. Na ślub musiał udzielić dyspensy papież, bowiem narzeczona była siostrą zmarłej żony, co wówczas uważano za przeszkodę kanoniczną w zawarciu małżeństwa. Małżeństwo było nieudane, a niechęć króla pogłębiła się gdy Katarzyna poroniła. Król po tym wydarzeniu odsunął się od żony. W rozmaitych publikacjach dość często można spotkać się z opinią, że ciąża Katarzyny była symulowana. Osobisty lekarz Katarzyny stwierdził jej stan wyłącznie na podstawie słów pacjentki.
           Król oświadczył publicznie, że uważa swoje małżeństwo za związek kazirodczy, że do żony odczuwa wstręt i nawet jeśli nie otrzyma rozwodu, to nie będzie żył z żoną. Bulwersowało to opinię szlachecką, zwłaszcza, że brak potomstwa groził wygaśnięciem dynastii. Sprawa była omawiana na sejmach, powszechna była sympatia dla porzuconej monarchini, którą nazywano "prześladowaną, świętą panią". W tym czasie królowa mieszkała na zamku w Radomiu, wiodąc ciche i smutne życie.
           Katarzyna zdecydowała się opuścić Polskę, ale szlachta wybłagała pozostanie w kraju. Jednak wobec szykan ze strony małżonka Katarzyna wyjechała do Wiednia po 14 latach pobytu w Polsce. Nie zgadzała się na rozwód i gotowa byłą wrócić do męża, o ile odmieni się jego serce. Zamieszkała w Linzu. Dwór wiedeński wielokrotnie upominał się o jej prawa, Zygmunt August zaś udzielał dyplomatycznych odpowiedzi, w istocie odmawiając przyjęcia żony. Katarzyna wiodła smutny żywot zawiedzionej w życiu osobistym i nadziejach politycznych kobiety. Pisała do męża, lecz Zygmunt August nawet nie chciał czytać jej listów. Gdy zmarła, zwróciła mężowi wszystko, co odeń otrzymała. Zostawiła też liczne legaty dla fundacji dobroczynnych w Linzu.
           Mimo żądań brata Katarzyny, cesarza Austrii Maksymiliana II, Zygmunt August nie zgodził się na pochówek na Wawelu. Została pochowana w klasztorze św. Floriana w Sankt Florian koło Linzu. Ponowny wspaniały pogrzeb urządził ciotce 42 lata później cesarz Rudolf II.

kalendarium

1543 III 17 - Ferdynand zawarł umowę z domem książęcym Gonzagów o małżeństwie Katarzyny z następcą tronu Mantui księciem Franciszkiem
1549 X 7 - Katarzyna opuściła Innsbruck i udała się do Mantui
1549 X 27 - poślubiła Franciszka III Gonzagę, księcia Mantui i markiza Monferratu w latach 1540 do 1550
1550 II 21 - jej mąż utonął w jeziorze Como
1553 IV 10 - Zygmunt August pisał z Krakowa do Radziwiłła Rudego, że ożeni się z Katarzyną
1553 IV 29 - Zygmunt wysłał do Wiednia podkanclerzego Jana Przerembskiego z pełnomocnictwami dla niego i dla Radziwiłła do przeprowadzenia pertraktacji w sprawie małżeństwa 1553 V 20 - nadeszła dyspensa papieska
1553 VI 23 - podpisano w Wiedniu umowę małżeńską, według której Katarzyna wniosła w posagu 100 000 florenów, po czym nastąpił ślub per procura
1553 VII 28 - Katarzyna przybyła do Balic i zatrzymała się we dworze Bonerów
1553 VII 29 - jadącą karetą Katarzynę przywitał pod Krakowem Zygmunt August z matką i siostrami, a następnie cały orszak udał się na Wawel
1553 VII 30 lub 31 - odbył się ślub i koronacja
1553 IX - 1554 II 10 - młoda para przebywała w Knyszynie
1554 IV - Katarzyna powiadomiła Zygmunta, że spodziewa się dziecka
1554 X 3 - powiadomiła Bonę, że nadzieje na potomstwo były płonne
1555/1556 - cesarz Ferdynand wypłacił posag córki
1556 I 18 - otrzymała należną oprawę - miasta Wiślicę, Żarnów, Radom, Nowe Miasto Korczyn, Kozienice, Chęciny i Radoszyce
1558 - pojawiły się u niej oznaki rodzinnej padaczki
1563 IV - król wysłał ją do jej dóbr do Radomia
1565 I - król powiadomił legata papieskiego Giovanniego Commendone, że pragnie rozwodu z żoną 1566 X 8 - opuściła Wieluń i wyjechała do Austrii
1566 X 25 - przybyła do Wiednia
1566 XI 15 - cesarz Maksymilian prosił Zygmunta Augusta o pozwolenie na przedłużenie pobytu królowej w Wiedniu
1566 XII 1 - król zezwolił na dalszy pobyt Katarzyny w Wiedniu
1567 III 17 - poseł austriacki Dudycz donosił do Wiednia, że król odmówił zdecydowanie dalszego współżycia z Katarzyną. Jeśli królowa chce wracać do Polski, król nie będzie jej stawiał przeszkód. Jednocześnie jednak unikał wskazania miejsca, gdzie miałaby zamieszkać, i przyznania jej pieniędzy na utrzymanie dworu. Tym samym uniemożliwiał jej powrót
1567 X 23 - wyjechała z Wiednia do Linzu
1572 II 10 - sporządziła testament
1599 IX 22 - ciało jej przewieziono do klasztoru św. Floriana
1614 IX 22 - cesarz Maciej wyprawił ciotce uroczysty pogrzeb

źródła

Duczmal Małgorzata, Jagiellonowie, Kraków 1996

Dodatkowe informacje