Ferdynand Foch
(2 października 1851 Tarbes – 20 marca 1929 Paryż)
francuski teoretyk wojskowy, wybitny dowódca
rodzina
syn prowincjonalnego urzędnika z Pirenejów
Portret francuskiego marszałka polnego Ferdinanda Focha, wykonany przed 1915 rokiem,
to zdjęcie jest dostępne w dziale Prints and Photographs Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych pod cyfrowym identyfikatorem ggbain.22278
biogram
Ukończył Szkołę Artylerii, a następnie Wyższą Szkołę Wojenną. Z uczelnią tą związał również swoją dalszą karierę: początkowo wykładał taktykę ogólną, a z czasem objął stanowisko komendanta. We wrześniu 1914 roku, dowodząc 9. Armią, przyczynił się do zwycięstwa wojsk alianckich w bitwie nad Marną. Podczas I wojny światowej koordynował działania armii francuskiej, brytyjskiej i belgijskiej.
Po zakończeniu konfliktu aktywnie wspierał udzielanie Polsce pomocy wojskowej. Uczestniczył również w przygotowaniach do zbrojnej interwencji państw zachodnich w Rosji Radzieckiej. W czasie wojny polsko-bolszewickiej skierował do Polski francuską misję wojskową, na której czele stanął jego bliski współpracownik, generał Maxime Weygand. Opracował także korzystny dla Polski przebieg granicy demarkacyjnej z Litwą, określany mianem linii Focha. Zgodnie z tym projektem Wilno, Suwałki i Sejny miały pozostać po stronie polskiej.
Józef Piłsudski uhonorował go Orderem Virtuti Militari, natomiast prezydent Stanisław Wojciechowski nadał mu godność marszałka Polski.
Jego imieniem nazwano jedną z krakowskich alei, biegnącą przez Zwierzyniec od ulicy Zygmunta Krasińskiego w kierunku brzegów Rudawy. Po II wojnie światowej przemianowano ją na Aleję Aleksandra Puszkina, jednak w 1990 roku przywrócono jej wcześniejszą nazwę.
wybrane prace:
1897 – Zasady sztuki wojennej
1924–1925 – O prowadzeniu wojny
kalendarium
1873 – ukończył Szkołę Artylerii
1887 - ukończył Akademię Sztabu Generalnego (ASG)
1895-1901 - profesor ASG
1917 V – mianowany szefem sztabu generalnego
1918 IV – naczelny dowódca sił sprzymierzonych
1918 VIII 7 - za zwycięstwo odniesione w drugiej bitwie nad Marną otrzymał buławę marszałkowską i został marszałkiem Francji
1918 XI 11 - podpisał w rozejm w Compiègne kończący działania wojenne z Niemcami
1918 – wybrany do Akademii Francuskiej
1918 - otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego
1919 II - wymusił na Niemcach przerwanie kontrofensywy przeciw powstańcom wielkopolskim
1919 – tytuł marszałka przyznała mu Wielka Brytania
1923 IV 13 – na wniosek Ministra Spraw Wojskowych Prezydent Stanisław Wojciechowski nadał Ferdynandowi Fochowi tytuł marszałka Polski
1923 V 11 – odwiedził Kraków, witał go w Barbakanie prezydent miasta Jan Kanty Federowicz oraz członkowie Bractwa Kurkowego
źródła:
Teresa Stanisławska-Adamczewska, Jan Adamczewski, Kraków, ulica imienia …, Kraków 2000
Popularna Encyklopedia Powszechna, L. Czopek (red.), A. Anczykowa, t. 5, Kraków 1995
Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 27, Moskwa 1969-1978