Dzisiejsza data:

Bogusław Andrzej Fuliński

(13 czerwca 1934 Kraków – )

fizyk 

rodzina

syn Mieczysława i Eugenii z domu Stępień

około 1960 roku poślubił Anne Voigt

mają córkę Agnieszkę, filolog polski, publicysta, tłumacz, nauczyciel akademicki

biogram

           Rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, wybrał chemię, specjalizując się w chemii teoretycznej. Po uzyskaniu dyplomu magistra podjął pracę w Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, gdzie otrzymał stopień doktora. Przez krótki czas pracował w krakowskim Instytucie Fizyki Jądrowej, w tym samym roku związał się z Uniwersytetem Jagiellońskim, początkowo z Instytutem Chemii. Przebywał naukowo na Wolnym Uniwersytecie Brukselskim. Habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim.

           Jego pierwsze prace dotyczyły termodynamiki procesów nieodwracalnych, kinetyki statystycznej oraz teorii cieczy i przemian fazowych. Szczególnie interesowały go równania opisujące ewolucję układów fizycznych, pamięć układów dynamicznych i mikroskopowe podstawy procesów nieodwracalnych. Wspólnie z W. J. Kramarczykiem opracował pracę dotyczącą dokładnych równań master, przywoływaną później w literaturze poświęconej dynamice układów otwartych.

           Pełnił funkcję prodziekana Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii UJ, przeszedł do Instytutu Fizyki, gdzie stanął na czele utworzonego wówczas Zakładu Fizyki Statystycznej. Kierował nim do przejścia na emeryturę. Zespół zajmował się zastosowaniem metod fizyki statystycznej do badania układów złożonych, procesów losowych, transportu i zjawisk biologicznych.

           Pracował na Universidad Central de Venezuela w Caracas. Po powrocie do Krakowa kontynuował działalność naukową, dydaktyczną i organizacyjną. Kierował krakowskim oddziałem Polskiego Towarzystwa Fizycznego, był dyrektorem Instytutu Fizyki UJ.

            Uczestniczył również w pracach nad reformą szkolnictwa wyższego podejmowanych w okresie działalności pierwszej „Solidarności”. Zasiadał w uniwersyteckiej Komisji Gierowskiego, która opracowywała projekt nowej ustawy o szkolnictwie wyższym. Został następnie przedstawicielem związku w rządowo-społecznej Komisji Resicha i pełnił funkcję łącznika pomiędzy obydwoma zespołami. Należał także do pięcioosobowej grupy reprezentującej stanowisko „Solidarności” w sprawach ustawodawstwa akademickiego. Jego zaangażowanie koncentrowało się przede wszystkim na autonomii uczelni i zasadach organizacji szkolnictwa wyższego.

            W kolejnych latach zainteresowania naukowe Fulińskiego objęły teorię chaosu, wpływ szumu na układy dynamiczne, procesy niemarkowowskie i rezonans stochastyczny. Badał sytuacje, w których losowe zakłócenia nie tylko zaburzają działanie układu, lecz mogą także wzmacniać słabe sygnały, ułatwiać przekraczanie barier energetycznych albo usprawniać transport. Ważną część jego dorobku stanowią badania nad biologicznymi kanałami jonowymi i błonami komórkowymi. Analizował fluktuacje prądu jonowego, aktywny transport przez błony oraz możliwość występowania rezonansu stochastycznego w białkach błonowych. Wspólnie między innymi ze Zuzanną Siwy, Izabelą D. Kosińską i Pawłem F. Górą zajmował się transportem przez sztuczne nanopory, prostowaniem prądu jonowego, pompami jonowymi, asymetryczną dyfuzją i szumem typu 1/f. W późniejszym okresie badał dyfuzję anomalną i słabą nieergodyczność, czyli procesy, w których ruch cząstek odbiega od klasycznego ruchu Browna, a średnie obliczane na podstawie pojedynczych, długich trajektorii nie muszą być zgodne ze średnimi dla całego zespołu cząstek. Wyniki tych prac opublikował między innymi w czasopismach „Physical Review E” i „Journal of Chemical Physics”. Reprezentatywny wykaz jego publikacji obejmuje prace wydawane od lat sześćdziesiątych XX wieku do drugiej dekady XXI wieku.

           Prowadził wykłady z chemii teoretycznej, termodynamiki, fizyki statystycznej i teorii układów wielu ciał. Był współredaktorem czasopisma „Acta Physica Polonica B” oraz wieloletnim organizatorem Sympozjów Fizyki Statystycznej im. Mariana Smoluchowskiego. Napisał również opracowanie poświęcone życiu i dorobkowi Smoluchowskiego. Autor dwóch patentów nanotechnologicznych. Został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. Po przejściu na emeryturę nadal prowadził działalność naukową i uczestniczył w spotkaniach fizyków.

           Dorobek Andrzeja Fulińskiego łączy kilka obszarów nauki: chemię teoretyczną, fizykę statystyczną, teorię procesów stochastycznych, biofizykę i nanofizykę. Charakterystyczną cechą jego badań było wykorzystywanie metod fizyki statystycznej do opisu zarówno podstawowych problemów nierównowagi i nieodwracalności, jak i konkretnych zjawisk zachodzących w błonach biologicznych oraz nanostrukturach. Autor około 160 prac naukowych.

wybrane prace:

1966 - Fuliński A., Sukiennik M., „Some Theorems Concerning the Thermodynamics of Irreversible Processes”, Acta Physica Polonica, t. 29, s. 335

1967 - Fuliński A., „On the ‘Memory’ Properties of Generalized Master Equations”, Physics Letters, t. 24A, s. 63

1967 - Fuliński A., „Master Equations without Time Convolution”, Physics Letters, t. 25A, s. 13

1968 - Fuliński A., Kramarczyk W.J., „On the Exact Master Equations”, Physica, t. 39, s. 575–592

1974 - Fuliński A., Jędrzejek C., „Chain Approximations in the Perturbation Theory of Liquids”, Physica, t. 78, s. 173

1978 - Fuliński A., „On the Construction of Different Forms of Exact and Asymptotic Master Equations”, Physica A, t. 92, s. 198

1987 - Fuliński A., Kleczkowski A., „Nonlinear Maps with Memory”, Physica Scripta, t. 35, s. 119

1991 - Fuliński A., Gudowska-Nowak E., „Statistical Properties of a Dynamic Process Perturbed by a Chaos Generator”, Acta Physica Polonica B, t. 22, s. 457

1994 - Fuliński A., „Non-Markovian Noise”, Physical Review E, t. 50, s. 2668

1995 - Fuliński A., „Relaxation, Noise-Induced Transitions, and Stochastic Resonance Driven by Non-Markovian Dichotomic Noise”, Physical Review E, t. 52, s. 4523

1997 - Fuliński A., „Active Transport in Biological Membranes and Stochastic Resonances”, Physical Review Letters, t. 79, s. 4926

1998 - Fuliński A., „Barrier Fluctuations and Stochastic Resonance in Membrane Transport”, Chaos, t. 8, s. 549

1998 - Fuliński A., „On Marian Smoluchowski’s Life and Contribution to Physics”, Acta Physica Polonica B, t. 29, s. 1523–1537

1998 - Fuliński A., Grzywna Z., Mellor I., Siwy Z., Usherwood P., „Non-Markovian Character of Ionic Current Fluctuations in Membrane Channels”, Physical Review E, t. 58, s. 919

2000 - Fuliński A., Góra P.F., „Universal Character of Stochastic Resonance and a Constructive Role of White Noise”, Journal of Statistical Physics, t. 101, s. 483

2001 - Fuliński A., Góra P.F., „Constructive Role of Noise in Signal Transmissions by Biomembrane Proteins”, Physical Review E, t. 64, art. 011905

2002 - Siwy Z., Fuliński A., „Origin of 1/f Noise in Membrane Channel Currents”, Physical Review Letters, t. 89, art. 158101

2002 - Siwy Z., Fuliński A., „Fabrication of a Synthetic Nanopore Ion Pump”, Physical Review Letters, t. 89, art. 198103

2004 - Siwy Z., Fuliński A., „A Nanodevice for Rectification and Pumping Ions”, American Journal of Physics, t. 72, s. 567

2005 - Siwy Z., Kosińska I.D., Fuliński A., Martin C.R., „Asymmetric Diffusion through Synthetic Nanopores”, Physical Review Letters, t. 94, art. 048102

2005 - Fuliński A., Kosińska I.D., Siwy Z., „Transport Properties of Nanopores in Electrolyte Solutions: The Diffusional Model and Surface Currents”, New Journal of Physics, t. 7, art. 132

2005 - Kosińska I.D., Fuliński A., „Asymmetric Nanodiffusion”, Physical Review E, t. 72, art. 011201

2006 - Kosińska I.D., Fuliński A., „Brownian Dynamics Simulations of Single-File Motion through Nanochannels”, Acta Physica Polonica B, t. 37, s. 1745

2011 - Fuliński A., „Anomalous Diffusion and Weak Nonergodicity”, Physical Review E, t. 83, art. 061140

2013 - Fuliński A., „How to Generate and Measure Anomalous Diffusion in Simple Systems”, Journal of Chemical Physics, t. 138, art. 021101

kalendarium

1951 - absolwent LO im. A. Mickiewicza w Zabrzu

1951-1955 - student Wydziału Chemicznego UJ

1955-1960 - asystent w Instytucie Chemii Fizycznej PAN w Warszawie

1956 - członek Polskiego Towarzystwa Chemicznego

1960 - doktor w Instytucie Chemii Fizycznej PAN w Warszawie

1961 - adiunkt w Instytucie Fizyki Jądrowej

1961-1975 - Instytut Chemii UJ

1962-1963 - staż na Université Libre de Bruxelles w Belgii

1966 - dr habilitowany na UJ

1968 - nagroda Wydziału Nauk Mat.-Fiz., Chem. i Geol.-Geogr. PAN

1970 - nagroda resortowa

1972-1975 - prodziekan Wydziału Mat.-Fiz.-Chem. UJ

1973 - prof. nadzwyczajny UJ

1975 – współredaktor „Acta Physica Polonica B”

1975-2005 – Instytut Fizyki UJ

1980 - prof. zwyczajny UJ

1981 - kierownik Zakładu Fizyki Statystycznej

1981 - dziekan Wydziału Matematyki i Fizyki UJ

1981-1982 - wykładowca na Universidad Central de Venezuela w Caracas

1983-1985 - przewodniczący krakowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Fizycznego

1984-1988 - dyrektor Instytutu Fizyki UJ

1997 - członek Polskiej Akademii Umiejętności

1998 - publikacja opracowania o życiu i osiągnięciach Mariana Smoluchowskiego

2005 - przeszedł na emeryturę

2023 – podczas XXXVI Sympozjum im. Mariana Smoluchowskiego przedstawił referat dotyczący ludzkich i wirusowych kanałów jonowych oraz błon

źródła:

J. Kapuścik (red.), Współcześni uczeni polscy, OPI, Warszawa 1998-2006

Fuliński Andrzej, rozmowa przeprowadzona i opracowana przez Andrzeja M. Kobosa, [w:] Czasy „Solidarności” na Uniwersytecie Jagiellońskim 1980–1989 we wspomnieniach, red. A. M. Kobos, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010, s. 43–54

Fuliński A., Curriculum vitae, Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego