Franciszek Florentczyk
Florentinus, Italus, Włoch
(? – 17 października 1516 Kraków)
rzeźbiarz, kamieniarz i architekt
rodzina
Włoch, pochodzący z Florencji
w 1504 roku odnotowano żonę Franciszka - Helenę, z pochodzenia Włoszkę
przybrany syn: rzeźbiarz Jan Florentczyk
biogram
Przybył do Polski, został przyjęty na służbę do królewicza Zygmunta na jeden rok z wynagrodzeniem 100 florenów. Od tego momentu, z przerwami na podróże do Budy na Węgrzech celem sprowadzenia rzemieślników do budowy zamku wawelskiego, mieszkał i pracował w Krakowie. Na monarsze zlecenie, najpierw Aleksandra i Elżbiety Rakuszanki, następnie Zygmunta I, pracował przy królewskiej rezydencji na Wawelu. Kierował przebudową Zamku Wawelskiego, zniszczonego po pożarze z 1499 roku. Wykonał wówczas dekorację rzeźbiarską nowo wzniesionego zachodniego skrzydła zamkowego (w tym nad wykuszem od strony dziedzińca, zdobionym arabeskami i herbami królewskimi). Rozpoczął budowę krużganków na dziedzicu zamkowym i zamienił zamek w rezydencję renesansową. Wydatki za tą pracę otrzymywał regularnie, wykonał również bliżej nieokreślone prace dla Walentego z Krosna prowincjała franciszkanów w Krakowie. W warsztacie Franciszka, obok innych Włochów, przeważnie sprowadzonych z Węgier, zatrudniony był jego przybrany syn - rzeźbiarz Jan Florentczyk. Na zamówienie królowej Elżbiety Rakuszanki oraz jej syna, Zygmunta Starego, wykonał płaskorzeźbioną niszę nagrobną króla Jana Olbrachta do katedry na Wawelu – pierwsze w Polsce dzieło renesansowe (Florentczyk nie wykonał natomiast gotycyzującej płyty z postacią króla, wyrzeźbionej z czerwonego marmuru, którą przypisuje się pomocnikowi Wita Stwosza, Jörgowi Huberowi, lub Stanisławowi Stwoszowi). Przypisuje mu się również portal w pałacu biskupa Erazma Ciołka (Kanonicza 17) i dekorację kamienicy J. Karnkowskiego (Kanonicza 7) w Krakowie.
Był pierwszym renesansowym artystą włoskim działającym w Polsce.
wybrane prace:
1502-1505 - płaskorzeźbiona nisza nagrobna króla Jana Olbrachta do katedry na Wawelu
1505 – portal pałacu biskupa Erazma Ciołka
kalendarium
1501 - przybył do Polski
ok. 1502 II 15 - przyjęty na służbę do królewicza Zygmunta
1502-1505 - wykonał płaskorzeźbioną niszę nagrobną króla Jana Olbrachta
1504-1507 – pracował nad dekoracją rzeźbiarską zachodniego skrzydła Zamku Królewskiego
1507, 1510 - odbywał podróże do Budy na Węgrzech
1507-1511 - otrzymywał regularnie wynagrodzenie za pracę na Wawelu
1512 - wykonał bliżej nieokreślone prace dla prowincjała franciszkanów w Krakowie
1507-1516 - kierował przebudową Zamku Wawelskiego
źródła:
Franciszek Florentczyk (zm. 1516), [w:] Polski Słownik Biograficzny. T. 7: Firlej Jan – Girdwoyń Kazimierz, Kraków 1948-1958
Kazimierz Kuczman, Franciszek Florentczyk, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Andrzej Fischinger, Franciszek Florentczyk, [w:] Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. 2, D-G, Wrocław 1975
Michał Rożek, Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, Warszawa-Kraków 1997