Vilim Frančić

(1 maja 1896 Daruvar, Chorwacja – 16 września 1978 Kraków)

slawista i dziennikarz 

rodzina

pochodzenia chorwackiego

syn Juraja (Gjura) Frančić, kolejarza, i Josipy z domu Budalek 

Vilim Frančić, Jagiellonian University on Krakow, 22 września 2012, źródło: praca własna, autor Slavenkrakov,

ten plik udostępniony jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0

po wczesnej śmierci męża wyszła ona ponownie za mąż za Józefa Trojana - urzędnika pocztowego w Krakowie, dokąd przeniosła się z dziećmi w 1905 roku

w roku 1925 ożenił się z Kazimierą Zamoyską, z którą miał syna Miroslava, historyk, profesor na Uniwersytecie Jagiellońskim i córkę Maję, farmaceutka

biogram

           Podczas I wojny światowej zgłosił się ochotniczo do II Brygady Legionów Polskich. Służył w stopniu plutonowego, jednak po odniesieniu rany w jednej z bitew został zwolniony z wojska. Następnie zdał egzamin maturalny w krakowskim Gimnazjum św. Anny. Na Uniwersytecie Jagiellońskim rozpoczął studia z zakresu polonistyki, slawistyki i germanistyki. Kształcił się również na uniwersytetach w Grazu i Pradze, a w Tuluzie ukończył kurs języka francuskiego. Stopień doktora filozofii uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie rozprawy Pieśni serbskie o Kosowym Polu i ich dzieje w Polsce. Z krakowską uczelnią związał się następnie jako lektor języka chorwackiego, a później serbsko-chorwackiego.

            W okresie międzywojennym popularyzował wiedzę o Polsce i krajach południowosłowiańskich. Na łamach zagrzebskiego czasopisma „Obzor” opublikował kilka artykułów poświęconych Polsce, natomiast w prasie polskiej pisał o kulturze i życiu Słowian Południowych. W krakowskiej rozgłośni radiowej wygłaszał pogadanki o literaturze chorwackiej. Pełnił również funkcję sekretarza Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Jugosłowiańskiej w Katowicach. Działalność naukową i popularyzatorską łączył z pracą pedagogiczną oraz administracyjną. Był dyrektorem Szkoły Handlowej w Proszowicach, nauczycielem języka polskiego w Królewskiej Hucie, dyrektorem gimnazjum w Katowicach oraz wizytatorem szkół średnich krakowskiego okręgu szkolnego. Kierował administracją Instytutu Pedagogicznego w Katowicach. Wykładał ponadto geografię gospodarczą Jugosławii w krakowskiej Akademii Górniczej, dzisiejszej Akademii Górniczo-Hutniczej, oraz w Wyższej Szkole Handlowej, obecnym Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.

           Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany wraz z profesorami krakowskich uczelni w ramach niemieckiej akcji Sonderaktion Krakau. Osadzono go w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, gdzie współwięźniowie wybrali go na swojego „męża zaufania”. Po odzyskaniu wolności wspólnie z Ivo Andriciem podejmował starania o zwolnienie pozostałych uwięzionych profesorów. W okresie okupacji otaczał opieką pracowników naukowych uwolnionych z obozów oraz nauczycieli, którzy po powstaniu warszawskim znaleźli schronienie w Krakowie. Uczestniczył również w organizowaniu tajnego nauczania.

           Po zakończeniu wojny powrócił do pracy akademickiej. Pełnił obowiązki zastępcy profesora filologii słowiańskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie uzyskał stanowisko docenta filologii serbsko-chorwackiej. Kierował Studium Języków Obcych UJ i pracował naukowo w Zakładzie Słowianoznawstwa Polskiej Akademii Nauk. Jego zainteresowania badawcze obejmowały slawistykę polską, czeską oraz serbsko-chorwacką. Brał także udział w seminariach przeznaczonych dla zagranicznych slawistów, organizowanych przez Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Zagrzebskiego.

            Za działalność naukową, pedagogiczną i społeczną został uhonorowany licznymi odznaczeniami polskimi i jugosłowiańskimi. Otrzymał między innymi Jugosłowiański Order Sztandaru ze Złotym Wieńcem, Krzyż Oficerski Orderu św. Sawy, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotą Odznakę Miasta Krakowa. Tablica pamiątkowa na domu przy ul. M. Konopnickiej 5.

          Pochowany na Cmentarzu Rakowickim (Kwatera GC, rząd 8, miejsce 15).

wybrane prace:

1949 - Adam Mickiewicz w chorwackich i serbskich przekładach

1949 - Chrestomatia słowiańska

1954 - Gramatyka opisowa języka serbo-chorwackiego

1956-1959 - Słownik serbo-chorwacko-polski (t. 1-2)

kalendarium

1911 - należał do skautingu

1913-1914 - należał do harcerstwa

1914-1915 – jako ochotnik służył w II Brygadzie Legionów Polskich

1916 - uzyskał maturę w Gimnazjum św. Anny

1920-1921 - studiował w Pradze na uniwersytecie Karola

1922-1926 - dyrektor Szkoły Handlowej Polskiej Macierzy Szkolnej w Proszowicach

1924 - uzyskał doktorat

1924 - lektor języka serbsko-chorwackiego UJ

1924-1939 - działał jako sekretarz Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Jugosłowiańskiej w Katowicach

1925 - na uniwersytecie w Tuluzie ukończył kurs języka francuskiego

1926-1932 - nauczyciel w Gimnazjum klasycznym w Królewskiej Hucie (Chorzowie)

1928-1934 - dyrektor administracyjny Instytutu Pedagogicznego w Katowicach

1928-1939 - lektor języka serbskochorwackiego UJ

1929-1938 - wykładał w Wyższym Studium Handlowym w Krakowie

1932-1938 - dyrektor Państwowego Gimnazjum i Liceum w Katowicach

1933 VII 25 - Krzyż Niepodległości 

1938-1939 - wizytator szkół średnich w krakowskim kuratorium

1939 XI 6 - aresztowany przez Niemców na Uniwersytecie w ramach tzw. Sonderaktion Krakau

1940 II 9 – zwolniony z obozu w Sachsenhausen

1945 I – 1949 VIII 31 - wizytator szkół średnich, a następnie kierownik Ogniska Metodycznego Słowianoznawstwa przy Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego

1945 - lektor i adiunkt w Katedrze Filologii Południowosłowiańskiej UJ

1945-1948 - pracował nad nawiązaniem kontaktów chorwacko-polskich

1946-1947 - redaktor działu słowiańskiego w „Dzienniku Polskim” oraz w „Dzienniku Literackim” w Krakowie

1946-1948 - uczestniczył w organizacji „Wykładów Powszechnych” UJ zajmując się tematyką słowiańską

1946-1971 - wykładał gramatykę opisową i historię języka serbsko-chorwackiego 

1947-1955 - sekretarz Naukowego wydawnictwa „Biblioteki Studium Słowiańskiego”

1952 - zorganizował na Uniwersytecie Studium Praktycznej nauki Języków Obcych

1952-1956 - kierownik Studium Języków Obcych UJ

1955 I 1 – otrzymał tytuł zastępcy profesora filologii słowiańskiej UJ

1956 VII 1 - dodatkowo zatrudniony jako pracownik naukowy w Zakładzie Słowianoznawstwa PAN

1956-1961 – kierownik Studium Praktycznej nauki Języków Obcych

1961 VI - habilitował się na podstawie pracy Budowa serbochorwackich kolektywów

1961 XI 21 - docent filologii serbskochorwackiej UJ

1969 X 27 - Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa”

źródła:

Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest?, Warszawa 1938

Slaven Kale; Slavist Vilim Frančić; [w:] Književna smotra; 2015

Neda Pintarić, Frančić Vilim, Hrvatski biografski leksikon, t. 4, Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb, 1998 

Jan Wiktor Tkaczyński (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków 2018