Piotr Firlej
(1496/1497 – 1 września 1553 Lublin)
magnat, wojewoda ruski, mecenas sztuki
rodzina
z rodziny Firlejów
syn Mikołaja (?-1526) i Anny Mieleckiej herbu Gryf
przed 1523 rokiem poślubił Katarzynę Tęczyńską z Morawicy herbu Topór, dzieci: Jan (1521-1574); Anna (?1530-), żona Adama Walewskiego; Jadwiga (?1530-), żona Stanisława Niemira Grzymalicza z Ostromieczyna; Zofia (?1530-), Agnieszka (?1530-), Barbara (?1530-), żona Stanisława Stadnickiego herbu Szreniawa ze Żmigrodu; Beata (?1530- ), Mikołaj (1530-1588), Andrzej (1537-1581)
biogram
Uczestniczył w wojnie z Moskwą, biorąc udział w bitwie pod Orszą. Pełnił funkcję doradcy królowej Bony, a później także Zygmunta Augusta. Angażował się również w tłumienie wystąpień skierowanych przeciwko władzy Korony w Prusach.
Przez wiele lat dzierżawił starostwo radomskie, które pozostawało w jego rękach aż do śmierci. Zarządzał także starostwem kazimierskim i sprawował urząd starosty lubelskiego. Następnie został mianowany wojewodą lubelskim, a po śmierci Stanisława Odrowąża ze Sprowy objął godność wojewody ruskiego.
Na terenach wsi Serokomla założył Janowiec, a także Lewartów, znany obecnie jako Lubartów. W obu miejscowościach wzniósł renesansowe zamki. Przeprowadził również przebudowę zamku w Dąbrowicy. Do jego posiadłości należały ponadto Odrzykoń, Kombornia i Korczyna.
W swoich dobrach prowadził sprawnie zorganizowaną gospodarkę, wspierał rozwój handlu oraz zakładał miasta na prawie magdeburskim, między innymi Janowiec, Lewartów i Laskowiec. Chociaż interesował się ideami reformacji, pozostał wierny katolicyzmowi. Był fundatorem lub dobroczyńcą około dwudziestu kościołów.
kalendarium
1514 IX 8 – brał udział w bitwie pod Orszą
1514 – posłował na Węgry
1527 – kasztelan chełmski
1532 – starosta radomski
1535 X – kasztelan biecki
1535 XI – kasztelan wiślicki
1537 – lokował Janowiec
1538-1545 – wojewoda lubelski
1543 – lokował Lubartów
1544 – lokował Laskowiec
1545 – wojewoda ruski
1551-1552 - brał udział w zwalczaniu buntów przeciwko Koronie w Prusach
źródła:
Janusz Bazydło, Firlej, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 5, Lublin 1989
Ryszard Szczygieł, Firlej Mikołaj z Dąbrowicy, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Sebastian Adamkiewicz, Jan Firlej - marszałek wielki koronny, wojewoda krakowski (ok. 1520-1574), Rozprawa doktorska napisana w Katedrze Historii Nowożytnej Uniwersytetu Łódzkiego pod kierunkiem prof. dr. hab. Zbigniewa Anusika, Łódź 2014
Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1, T. V, Warszawa: Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1902