Henryk Filcek
(9 listopada 1928 Niemczyk koło Chełmna – 2 marca 2011 Rząska)
specjalista z dziedziny geomechaniki górnictwa
rodzina
syn Konrada i Wandy z domu Masiak
poślubił Mariannę Posłowską
biogram
Studiował w Akademii Górniczo-Hutniczej, z którą związał niemal całą swoją karierę naukową i zawodową. Tam uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy zatytułowanej „Stan naprężenia i odkształcenia wokół wyrobiska chodnikowego, jako funkcja czasu”, a następnie habilitował się, przedstawiając pracę „Ugięcie stropu i ciśnienie w rejonie filara szybowego w świetle teorii zgięcia płyt na sprężystym podłożu”. Z czasem otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a później profesora zwyczajnego. Pracę na uczelni rozpoczął jeszcze jako student. Równocześnie zdobywał doświadczenie praktyczne w górnictwie, pracując jako nadgórnik w kopalni „Nowy Orzeł Biały” w Bytomiu. Był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, działał m.in. w egzekutywie Komitetu Uczelnianego PZPR, w Komitecie Uczelnianym PZPR oraz w strukturach Komitetu Wojewódzkiego PZPR.
Na AGH pełnił wiele odpowiedzialnych funkcji organizacyjnych i naukowych. Kierował Katedrą Mechaniki Górniczej, był dyrektorem Instytutu Geomechaniki Górnictwa, a także prodziekanem i dziekanem Wydziału Górniczego. Sprawował również funkcje prorektora oraz rektora Akademii Górniczo-Hutniczej. Należał do grona organizatorów Światowych Kongresów Górniczych.
Jako uczony opracował teoretyczne podstawy mechanizmu współdziałania obudów podziemnych wyrobisk z otaczającym górotworem oraz przedstawił dynamiczne ujęcie zjawisk zachodzących w górotworze pod wpływem działalności górniczej. Wprowadzał i rozwijał w Polsce komputerowe metody stosowane w geomechanice górniczej. Był autorem lub współautorem ponad stu prac naukowych z tej dziedziny, dwunastu patentów oraz kilkudziesięciu ekspertyz specjalistycznych.
W okresie, gdy pełnił funkcję rektora, znacznie rozbudowano Miasteczko Studenckie AGH. Ukończono, wyposażono i oddano do użytku specjalistyczną przychodnię lekarską przy ulicy Armii Krajowej, której budowa przez wiele lat pozostawała wstrzymana. Z jego inicjatywy przywrócono także usunięte w latach pięćdziesiątych XX wieku pomniki górników i hutników przed wejście do gmachu głównego AGH A-0; działanie to połączono z przebudową i rozbudową schodów wejściowych.
Należał do licznych krajowych i międzynarodowych gremiów naukowych, m.in. do Międzynarodowego Komitetu Organizacyjnego Światowych Kongresów Górniczych, Komitetu Górnictwa PAN, International Society for Rock Mechanics, Society of Mining Professors oraz International Bureau of Strata Mechanics.
Za działalność naukową, dydaktyczną, organizacyjną i zawodową był wielokrotnie odznaczany i nagradzany. Otrzymał m.in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Order Sztandaru Pracy II klasy, Złoty Krzyż Zasługi, Medal 30-lecia Polski Ludowej, Odznakę Zasłużonego Racjonalizatora Produkcji, złoty, srebrny i brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju”, tytuł Zasłużonego Nauczyciela PRL, Medal 30-lecia Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej oraz liczne nagrody resortowe.
Pochowany na cmentarzu parafialnym w Rząsce koło Krakowa.
wybrane prace:
1963 – Wpływ czasu na stan naprężenia i odkształcenia górotworu w sąsiedztwie wyrobiska chodnikowego
1965 - Ugięcie stropu i ciśnienie w rejonie filara szybowego w świetle teorii zgięcia płyt na sprężystym podłożu
1994 – Metody komputerowe w geomechanice górniczej (współautorzy: J. Walaszczyk, A. Tajduś)
1999 – Henryk Flicek: Zwalczanie zagrożeń naturalnych – tąpnięcia,[w:]Górnictwo – praktyka i nauka, spojrzenie w XXI wiek : konferencja naukowa – Wydział Górniczy : Kraków 24–26 czerwca 1999
2006 – Henryk Flicek: Równowaga ośrodka ciągłego [w:] Warsztaty Górnicze 2006 z cyklu „Zagrożenia naturalne w górnictwie”: materiały sympozjum: sesja okolicznościowa: Rozwiązania inżynierskie i badania naukowe dla ograniczania zagrożeń naturalnych w górnictwie: Kraków – Tomaszowice, 12–14 czerwca 2006 / red. nauk. Elżbieta Pilecka; Polska Akademia Nauk. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią, Wyższy Urząd Górniczy
kalendarium
1947 - matura w LO w Wałbrzychu i Średnia Szkoła Muzyczna (klasa fortepianu)
1947-1952 – studiował na Akademii Górniczo-Hutniczej
1949 – rozpoczął pracę na AGH
1952 – członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej
1952-1956 - starszy projektant pracowni górniczej Biura Projektów Przemysłu Materiałów Wiążących w Krakowie
1956-1968 - członek egzekutywy Komitetu Uczelnianego PZPR
1960 - uzyskał stopień doktora
1965 – otrzymał stopień naukowy doktora habilitowanego
1966-1969 – prodziekan Wydziału Górniczego AGH
1967–2003 - redaktor kwartalnika "Górnictwo"
1967-1969 - kierownik Katedry Mechaniki Górniczej
1969-1970 - specjalista konsultant do spraw górniczych kopalni "Janina"
1969-1972 - dziekan Wydziału Górniczego AGH
1969-1982 - dyrektor Instytutu Geomechaniki Górnictwa
1971 - profesor nadzwyczajny
1972-1974 - pełnił funkcje prorektora AGH
1975-1979 – rektor AGH
1975 - delegat na VII Zjazd PZPR
1975-1978 – członek egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego PZPR
1975-1979 – członek Komitetu Uczelnianego PZPR
1975-1979 – członek Komitetu Wojewódzkiego PZPR
1978 - profesor zwyczajny
1988 – odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski
1995 – laureat nagrody im. W. Taklińskiego I stopnia
1998 – przeszedł na emeryturę
źródła:
Lidia Becela, Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984
Lidia Becela, Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989
Lubomir Mackiewicz, Anna Żołna, Kto Jest Kim w Polsce Edycja 3 Informator Biograficzny, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1993
Elżbieta Konieczna: Postaci AGH we wspomnieniach i anegdotach, Kraków 2008
Henryk Filcek: Rektorskie opowiadania, Kraków 2005
J. Kapuścik (red.), Współcześni uczeni polscy, Warszawa 1998-2006