Zbigniew Ferczyk

(1 października 1925 Nowa Wilejka, obecnie dzielnica Wilna, Litwa – 6 marca 2021 Kraków)

żołnierz AK, opozycjonista, działacz społeczny 

rodzina

z rodziny o patriotycznych tradycjach

syn Józefa, żołnierza II Brygady Legionów Polskich, i Weroniki

biogram

           Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 roku wraz z rodziną zamieszkał w Kielcach. Został fikcyjnie zarejestrowany, co nie uchroniło go jednak do skierowania do pracy w przemyśle zbrojeniowym. Uciekł do Warszawy, gdzie przez pewien czas trudnił się pracami dorywczymi (m.in. jeździł rikszą). Wobec braku ważnych dokumentów, powrócił do Kielc, gdzie został przyjęty do pracy w Hucie Ludwików. Tam też został wciągnięty do konspiracji, wstępując do Pogotowia Akcji Specjalnych Narodowych Sił Zbrojnych. W szeregach NZS brał udział w akcjach sabotażowych i propagandowych oraz zajmował się magazynowaniem broni. Uczęszczał również na tajne komplety. Podczas próby przedostania się do jednego z oddziałów partyzanckich, został aresztowany przez Niemców w okolicy Skarżyska-Kamiennej. Uwięziony w tartaku, uciekł z niewoli. Został przyjęty do Oddziału Armii Krajowej „Wybranieccy”, włączonego następnie do 4. Pułku Piechoty Legionów AK, został zdemobilizowany. Przebywał i pracował w Kielcach, a następnie Częstochowie, by powrócić do Kielc, gdzie związał się z Ruchem Oporu Armii Krajowej. Po rozbiciu więzienia w Kielcach przez oddział „Szarego”, wobec nasilających się aresztowań, wyjechał do Szczecina, gdzie pracował jako kasjer w spółdzielni inwalidów, jednocześnie uczęszczając do szkoły średniej. Następnie przeniósł się do Wrocławia, z zamiarem podjęcia studiów. Pracował jako reporter sportowy w redakcji „Słowa Polskiego”, trenował również boks. Ostatecznie wyjechał do Nowej Huty, aby podjąć pracę w powstającej hucie. W kombinacie pracował najpierw w dziale socjalnym, a później w Dyrekcji Inwestycji. Pełnił funkcję kierownika zakładowego ośrodka wczasowego w Koninkach. Próbował pogodzić pracę zawodową ze studiami wyższymi, ostatecznie ukończył jedynie dwuletnie studium ekonomii i organizacji turystyki Towarzystwa Wiedzy Powszechnej.

           Był organizatorem NSZZ „Solidarność” w Dyrekcji Inwestycji Huty im. Lenina w Krakowie, pełniąc następnie funkcję przewodniczącego komisji wydziałowej. Podczas stanu wojennego był uczestnikiem strajku w hucie, został również zatrzymany i przez kilka dni przetrzymywany w areszcie na ul. Mogilskiej w Krakowie. Nękany licznymi wezwaniami na przesłuchania, skorzystał z uprawnień kombatanckich i przeszedł na emeryturę.

           Na emeryturze związał się z powstającą wówczas Parafią Matki Bożej Częstochowskiej na os. Szklane Domy w Krakowie, gdzie włączył się w powstające Duszpasterstwo Hutników. Organizował kolonie, obozy, zimowiska, wycieczki oraz imprezy okolicznościowe dla dzieci hutników. Podczas strajków włączył się w organizację pomocy dla pracowników Huty. Łącznik KS podczas strajku w HiL: organizator druku i kolportażu oświadczeń i komunikatów KS, jeden z informatorów zachodnich dziennikarzy o przebiegu strajku i sytuacji w kombinacie, organizator przerzutu do HiL wydawnictw podziemnych (ulotki, „Hutnik”), po strajku członek powołanego przez ks. Kazimierza Jancarza przy kościele św. Maksymiliana Kolbego w Krakowie-Mistrzejowicach Wikariatu Solidarności z Pokrzywdzonymi, który zajął się pomocą dla represjonowanych za udział w strajku. Był również uczestnikiem Międzynarodowej Konferencji Praw Człowieka, która odbyła się w kościele św. Maksymiliana Kolbego w Krakowie-Mistrzejowicach. Był rozpracowywany przez krakowską „bezpiekę”. Kilkakrotnie zatrzymywany.

          Po obradach Okrągłego Stołu włączył się w organizowanie Komitetów Obywatelskich. Był członkiem Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”, a następnie zasiadał w Prezydium Krakowskiego Komitetu Obywatelskiego. Był radnym Krakowa, pełnił również funkcję pierwszego Przewodniczącego Sejmiku Samorządowego Województwa Krakowskiego – urzędu utożsamianego z późniejszym marszałkiem województwa. Zasiadał w Radzie Muzeum Armii Krajowej w Krakowie. Bezskutecznie kandydował w okręgu krakowskim o mandat senatorski z ramienia Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform.

          Za swe zasługi został odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Wolności i Solidarności i Medalem „Dziękujemy za wolność”.

          Pochowany na krakowskim cmentarzu Grębałowskim.

kalendarium

1939 - po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 roku zamieszkał w Kielcach

1942-1944 - robotnik w Hucie Ludwików w Kielcach

1944 - podczas próby przedostania się do jednego z oddziałów partyzanckich, został aresztowany przez Niemców

1944 VIII - przyjęty do Oddziału Armii Krajowej „Wybranieccy”

1944 X – zdemobilizowany

1945 I - powrócił do Kielc

1945 VIII - wyjechał do Szczecina

1945 - udostępniał skrzynkę kontaktową dla poakowskiego podziemia zbrojnego, zatrzymany na 4 dni

1947-1949 - kasjer w Spółdzielni Inwalidów w Szczecinie

1949-1953 - reporter sportowy w redakcji „Słowa Polskiego” we Wrocławiu

1952-1953 - organizator imprez kulturalnych w Towarzystwie Wiedzy Powszechnej we Wrocławiu

1953-1983 – pracował w kombinacie w Nowej Hucie

1953-1962 - inspektor socjalny w Kombinacie Metalurgicznym HiL

1953-1980 - członek ZZ Hutników

1954-1980 - w Radzie Zakładowej (organizator turystyki)

1956 VI i 1968 III - uczestnik demonstracji w Krakowie

1960 - uczestnik akcji rozklejania plakatów nawołujących do bojkotu wyborów

1962-1970 - inspektor gospodarki materiałowej w Stalowni Konwertorowej HiL

1970 - ukończył dwuletnie studium ekonomii i organizacji turystyki 

1970-1974 - kierownik Ośrodka Wypoczynkowego HiL w Koninkach

1974-1982 - inspektor zaopatrzenia w Dyrekcji Inwestycji HiL

1976 IV 14 – X 25 - rozpracowywany przez Wydział IIIA KM MO w Krakowie w ramach SOS krypt. Środowisko

1980 IX - w „S”, współorganizator i przewodniczący Komitetu Założycielskiego „S” w Dyrekcji Inwestycji HiL, następnie przewodniczący Komisji Wydziałowej

1981 XII 13-16 - uczestnik strajku na Wydziale Walcowni Zgniatacz w HiL, po pacyfikacji strajku zatrzymany

1983 I 1 - przeszedł na emeryturę

1983 IX – 1989 - współtwórca, animator i działacz Duszpasterstwa Hutników przy kościele Matki Boskiej Częstochowskiej na osiedlu Szklane Domy

1983–1989 - rozpracowywany przez krakowską „bezpiekę”

1984 VII 20 - przez p. IV DUSW w Krakowie-Nowej Hucie w ramach SOS kryptonim Błysk

1987-1989 - współorganizator i działacz Międzyparafialnej Wspólnoty Wspólnot

1988 - podczas strajków włączył się w organizację pomocy dla pracowników Huty

1988 IV-V - łącznik KS podczas strajku w HiL: organizator druku i kolportażu oświadczeń i komunikatów KS,

1988 VIII 25-28 - uczestnik Międzynarodowej Konferencji Praw Człowieka

1989 - włączył się w organizowanie Komitetów Obywatelskich

1989 - współtwórca (z M. Gilem i E. E. Nowakiem) Sejmiku Samorządowego dla Nowej Huty i 17 gmin, w ramach którego zorganizowano dziewięć sesji tematycznych poświęconych m.in. samorządności

1989 XI - zasiadał w Prezydium Krakowskiego Komitetu Obywatelskiego

1989 IX 20 – 1990 I 5 - rozpracowywany przez Wydz. IV WUSW w Krakowie

1990–1994 - radny Krakowa

1993 - bezskutecznie kandydował o mandat senatorski

2001 - Złoty Krzyż Zasługi 

2008 - Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

2014 - Medal „Dziękujemy za wolność”

2021 - Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie)

źródła:

Adam Gliksman. Leksykon Ludzi Małopolskiej Solidarności, Tom I, Kraków 2012