Julian Filipowicz
Kogan, Pobóg, Róg
(13 września 1895 Dziewiałkowice k. Jarosławia – 14 sierpnia 1945 Otwock)
wojskowy, działacz niepodległościowy
rodzina
syn Antoniego, nadkomisarza straży skarbowej, i Justyny z Derpowskich
Julian Filipowicz (1895-1945), przed 1939, źródło: Centralne Archiwum Wojskowe
brat Pawła Piotra i Tadeusza Justyna, podpułkowników artylerii, zamordowanych wiosną 1940 roku, w Charkowie
żonaty z Heleną z Marchlów Szelochową, para nie miała dzieci, miał syna Wiesława (ur. 1928), ze związku pozamałżeńskiego
biogram
Po ukończeniu II Szkoły Realnej we Lwowie podjął studia na Politechnice Lwowskiej. Równocześnie angażował się w działalność Drużyny Sokolej.
W czasie I wojny światowej służył w Legionach Polskich. Podczas kryzysu przysięgowego odmówił złożenia przysięgi wierności Austrii, za co został aresztowany przez władze austriackie i osadzony w więzieniu w Przemyślu. Następnie wcielono go do armii austriackiej, jednak zdołał z niej zbiec i wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej działającej na Zamojszczyźnie. Brał udział w walkach o Lwów, a po ich zakończeniu pełnił kolejne funkcje wojskowe. Służył w 11. Pułku Ułanów w Ciechanowie, następnie był komendantem Szkoły Podoficerskiej, instruktorem 6. Dywizji Ukraińskiej oraz oficerem łącznikowym przy wojskach Semena Petlury. Ukończył Wyższą Szkołę Wojenną w Warszawie, po czym dowodził 7. Pułkiem Ułanów Lubelskich, a następnie 3. Pułkiem Strzelców Konnych.
Po wybuchu II wojny światowej walczył w szeregach Wołyńskiej Brygady Kawalerii, początkowo w składzie Grupy Operacyjnej „Piotrków”, a później Grupy Operacyjnej Kawalerii generała Władysława Andersa. Przeszedł cały szlak bojowy od bitwy pod Mokrą aż po ostatnie walki pod Tomaszowem Lubelskim.
Po klęsce kampanii wrześniowej zaangażował się w działalność konspiracyjną. Najpierw pełnił funkcję komendanta Okręgu Krakowskiego Związku Walki Zbrojnej, a następnie objął dowództwo Obszaru ZWZ Białystok. Wyczerpany pracą w trudnych warunkach i pozbawiony odpowiedniego leczenia, zapadł na otwartą gruźlicę. Z tego powodu został przeniesiony do rezerwy osobowej Komendy Głównej Armii Krajowej.
Komenda Główna AK umieściła go w prywatnym pensjonacie dr Zofii Dobrowolskiej w Otwocku, na terenie VII Obwodu Okręgu Warszawskiego „Obroża”. Przebywał tam pod przybranym nazwiskiem Pszczółkowski. Końca wojny doczekał częściowo w sanatorium, a częściowo w prywatnych domach. Nie uczestniczył w Powstaniu Warszawskim i nie trafił później do niewoli niemieckiej, choć tak błędnie podawali niektórzy jego biografowie. Odznaczony m.in. Krzyżem Virtuti Militari oraz dwukrotnie Krzyżem Walecznych.
Zmarł wskutek wylewu krwi; do jego śmierci przyczynił się rak płuc rozwinięty na tle przewlekłej gruźlicy.
Pochowany w skromnej mogile w VIII kwaterze Cmentarza Parafialnego w Otwocku.
kalendarium
1913 – rozpoczął studia w Politechnice Lwowskiej
1914 VIII 6 – rozpoczął służbę w 1. Pułku Piechoty
1914 VII 20 – znalazł się w 1. Pułku Kawalerii – u Beliniaków
1915 III 18 – kapral
1915 XI 22 – plutonowy
1916 X 2 – wachmistrz
1917 – ukończył Oficerską Szkołę Kawalerii Ostrołęce
1917 VIII 10 – wachmistrz sztabowy
1917 VII - po kryzysie przysięgowym wcielony do armii austriackiej
1918 III - zbiegł i wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej
1918 – uzyskał stopień podporucznika
1918–1919 – walczył w obronie Lwowa
1919 VI – rozpoczął służbę w 11. Pułku Ułanów w Ciechanowie
1920 VIII 11 – porucznik
1920 – awansował na rotmistrza
1922 V 17 – Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari
1924 XII 1 – awansowany na majora ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 21 lokatą w korpusie oficerów kawalerii
1928 XI 10 – Złoty Krzyż Zasługi
1928-1930 - słuchacz Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie
1929 – awansował na podpułkownika
1930 I 1 – podpułkownik dyplomowany
1930-1935 - dowodził 7 Pułkiem Ułanów Lubelskich w Mińsku Mazowieckim
1931 V 12 – Krzyż Niepodległości
1933 I 1 – pułkownik dyplomowany
1935 – dowódca 3 Pułku Strzelców Konnych w Wołkowysku
1937 - Krzyż Oficerski Orderu Korony Rumunii (Rumunia)
1937 XI 11 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
1939 VI – 1939 IX 23 - dowodził Wołyńską Brygadą Kawalerii
1939 X 20 – przybył do Krakowa
1939 X – 1941 VI – I Komendant Okręgu Krakowskiego Służby Zwycięstwa Polsce – Związku Walki Zbrojnej
1941 VII – opuścił Kraków, zatrzymując się w Miechowie
1941 IX – komendant ZWZ Obszaru Białystok
1942 VIII 15 – awansowany na generała brygady
1999 – Kraków upamiętnił go nadając jego imię ulicy w VIII Dzielnicy Dębniki
2019 VII 11 – generał dywizji (pośmiertnie)
źródła:
Teresa Stanisławska-Adamczewska, Kraków, ulica imienia …, Kraków 2000
Stanisław Żerko: Filipowicz Julian, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Armia Krajowa - szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, pod redakcją Krzysztofa Komorowskiego, Warszawa 1999
Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin 1997
Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa 1991
Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa 1990