Karol Ermich
(25 marca 1904 Podgórze, obecnie Kraków – 18 czerwca 1976 Kraków)
botanik, ekolog, fitoklimatolog
rodzina
syn Karola i Marii z domu Ławrowska
5 kwietnia 1947 roku poślubił Joannę z domu Stawińska, primo voto Hospodarewska, lektor języka łacińskiego na Uniwersytecie Jagiellońskiego, córka Anna, architekt
biogram
Należał do grona wybitnych polskich badaczy ekologii leśnej, fitoklimatologii i dendroklimatologii XX wieku. Jego działalność naukowa i dydaktyczna odegrała istotną rolę w rozwoju polskiej ekologii roślin, nauk leśnych oraz badań nad wpływem czynników klimatycznych na wzrost i rozwój drzewostanów. Był również cenionym organizatorem życia naukowego, pedagogiem oraz popularyzatorem wiedzy przyrodniczej.
Wykształcenie średnie zdobył w Tarnobrzegu, gdzie ukończył szkołę realną i zdał egzamin maturalny. Następnie rozpoczął studia na Wydziale Leśnym Politechniki Lwowskiej, jednej z najważniejszych uczelni technicznych Europy Środkowej. Przez pewien czas kształcił się także w wiedeńskiej szkole kadetów. Podczas jednej z wizyt cesarskich dostąpił rzadkiego wyróżnienia – jako jeden z nielicznych uczniów został osobiście przedstawiony monarchii habsburskiej. Biegle władał językiem niemieckim i ukraińskim, co ułatwiało mu późniejszą działalność naukową i kontakty międzynarodowe.
Stopień doktora nauk leśnych uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jego rozprawa doktorska, przygotowana pod kierunkiem wybitnego botanika prof. Bogumiła Pawłowskiego, dotyczyła wpływu czynników klimatycznych na wzrost dębu szypułkowego (Quercus robur) i sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris). Praca ta stała się jednym z pionierskich opracowań analizujących zależności między warunkami atmosferycznymi a przyrostem drzew i wyznaczyła kierunek jego dalszych badań.
Po uzyskaniu stopni naukowych rozpoczął działalność akademicką jako docent na Uniwersytecie Jagiellońskim. Następnie pracował w Zakładzie Badań Leśnych Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, a później związał się z Wyższą Szkołą Rolniczą, przekształconą później w Akademię Rolniczą im. Hugona Kołłątaja. Tam uzyskał stanowisko profesora i przez wiele lat kierował badaniami prowadzonymi na Wydziale Leśnym.
Jego zainteresowania naukowe obejmowały przede wszystkim ekologię lasu, fitoklimatologię, anatomię ekologiczną drewna, dendroklimatologię oraz historię botaniki. Był autorem co najmniej czterdziestu dziewięciu prac naukowych, które znacząco poszerzyły wiedzę o funkcjonowaniu ekosystemów leśnych i górskich. Do najważniejszych osiągnięć badawczych należały pionierskie analizy mikroklimatu zbiorowisk roślinnych w Tatrach. Jako jeden z pierwszych naukowców zbadał natężenie światła wewnątrz zarośli kosodrzewiny, wykazując, że zależy ono głównie od stopnia zwarcia i gęstości ulistnionych pędów. Udowodnił również, że różnice temperatur między wnętrzem kępy kosodrzewiny a przestrzenią otwartą są stosunkowo niewielkie, co wynika z luźnej struktury tych zarośli umożliwiającej swobodną wymianę powietrza.
Prowadził także szczegółowe badania wilgotności powietrza w różnych zbiorowiskach roślinnych strefy górnej granicy lasu oraz piętra kosodrzewiny. Wykazał, że rozkład wilgotności zależy przede wszystkim od położenia badanego poziomu względem pokrywy roślinnej. Jego obserwacje mikroklimatyczne wykazały ponadto istotny wpływ składu gatunkowego i stopnia zwarcia roślinności na lokalne warunki klimatyczne. Szczególnie ważne okazały się badania dotyczące znaczenia osadów mgielnych dla gospodarki wodnej terenów górskich. Udowodnił, że tzw. opady poziome stanowią istotny składnik bilansu wodnego obszarów wysokogórskich, zwłaszcza na stokach leśnych wystawionych na działanie wilgotnych mas powietrza. Wyniki tych prac zwróciły uwagę hydrologów i znalazły trwałe miejsce w badaniach nad obiegiem wody w środowisku naturalnym. Wiele miejsca poświęcił również badaniom torfowisk wysokich. Wykazał, że ich mikroklimat jest znacznie bardziej ekstremalny niż klimat otaczających terenów i że nawet w środku lata mogą tam występować temperatury ujemne.
Jednym z głównych nurtów jego działalności była analiza wpływu klimatu na wzrost drzew. Badając przyrosty roczne dębów, sosen, świerków, jodeł i modrzewi, wykazał ścisłe związki pomiędzy tempem wzrostu a temperaturą, opadami oraz wilgotnością powietrza. Udowodnił, że przyrost grubości pnia zależy głównie od dostępności wilgoci, natomiast przyrost wysokości jest w większym stopniu związany z temperaturą. Przełomowe znaczenie miały jego badania nad zależnością między szerokością słojów rocznych a aktywnością słoneczną. Analizując stuletnie świerki tatrzańskie wykazał korelację między przyrostami rocznymi a cyklem plam słonecznych. Były to jedne z pierwszych tego typu badań w Polsce. Przez ponad trzydzieści lat prowadził obserwacje wzrostu jodły, świerka i modrzewia w Tatrach, analizując wpływ temperatury, opadów i wilgotności powietrza na ich rozwój. Wyniki tych badań stały się fundamentem polskiej dendroklimatologii – dziedziny badającej związki między klimatem a przyrostami drzew.
Równie ważne były jego badania nad anatomią drewna. Opisał proces tworzenia się słojów rocznych u buka, jodły i świerka, a także zjawisko powstawania wcistek w drewnie dębowym. Jako pierwszy wskazał prawdopodobne mechanizmy ekologiczne odpowiedzialne za ich tworzenie. Badania te zapoczątkowały rozwijany później w Polsce nurt analiz łączących budowę anatomiczną drewna z warunkami środowiskowymi. Wykazał również, że podobieństwo krzywych przyrostowych drzew może stanowić obiektywny wskaźnik jakości siedliska i zgodności składu gatunkowego drzewostanu z warunkami środowiska. Odkrycie to znalazło później zastosowanie w dendrochronologii i ekologii lasu.
Podczas II wojny światowej uczestniczył w działalności konspiracyjnej. Był członkiem Rady Pomocy Żydom „Żegota”, działał w PPS-WRN oraz Armii Krajowej. Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Lwowa został aresztowany i osadzony w więzieniu Brygidki. Wolność odzyskał dzięki interwencji przyjaciół i współpracowników.
Po zakończeniu II wojny światowej przybył do Krakowa i aktywnie uczestniczył w odbudowie polskiego życia naukowego. Współpracował z prof. Dezyderym Szymkiewiczem przy organizacji Katedry Ekologii i Klimatologii na Wydziale Rolniczym. Po śmierci profesora przejął prowadzenie wykładów z ekologii roślin. Był organizatorem Zakładu Geografii i Ekologii Roślin, a następnie Pracowni Ekologii Leśnej PAN, którą kierował przez wiele lat. Należał również do współtwórców reaktywowanego po wojnie Wydziału Leśnego krakowskiej Wyższej Szkoły Rolniczej. Tam zorganizował Katedrę Ekologii i Klimatologii Leśnej i został jej pierwszym kierownikiem. Wypromował liczne grono magistrów i doktorów, a wśród jego uczniów znaleźli się m.in. późniejsi profesorowie Edward Feliksik i Zdzisław Bednarz.
Obok działalności naukowej angażował się w pracę społeczną i oświatową. Jeszcze podczas studiów działał w organizacjach młodzieży socjalistycznej i robotniczej. Przebywał jako delegat Polskiej Partii Socjalistycznej na stażu w Międzynarodowym Biurze Pracy przy Lidze Narodów w Genewie, gdzie zajmował się problematyką zatrudnienia i warunków pracy w europejskim górnictwie węglowym. Współpracował z Towarzystwem Uniwersytetów Robotniczych oraz Uniwersytetem Ludowym im. Adama Mickiewicza we Lwowie, popularyzując wiedzę przyrodniczą wśród młodzieży robotniczej.
Po wojnie należał do wielu organizacji naukowych krajowych i zagranicznych, m.in. Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Polskiego Towarzystwa Leśnego, Polskiego Towarzystwa Geofizycznego, Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, Tree-Ring Society oraz Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa.
W środowisku akademickim był znany jako człowiek niezwykle sumienny, skrupulatny i punktualny. Całe życie podporządkował pracy naukowej. Nawet po przejściu na emeryturę codziennie wcześnie rano pojawiał się w instytucie, kontynuując badania i konsultacje naukowe.
Przez wiele lat zmagał się z chorobą wieńcową i przeszedł dwa zawały serca. W ostatnim okresie życia cierpiał także na chorobę Parkinsona. Mimo pogarszającego się zdrowia pozostawał aktywny niemal do końca. Zmarł wskutek powikłań pooperacyjnych, pozostawiając bogaty dorobek naukowy, który na trwałe wpisał się w historię polskiej ekologii leśnej, dendrochronologii i klimatologii roślin. Jego badania do dziś stanowią punkt odniesienia dla specjalistów zajmujących się funkcjonowaniem ekosystemów leśnych i wpływem zmian klimatu na środowisko przyrodnicze.
Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
wybrane prace:
1951 – Wskaźniki klimatyczne dla gospodarstwa leśnego w Polsce
1955 - Zależność przyrostu drzew w Tatrach od wahań klimatycznych
1956 - Badania ekologiczne w dwu zespołach leśnych Kalwarii Zebrzydowskiej. Cz. I. Stosunki termiczne, Część II. Stosunki wilgotnościowe, świetlne, ciśnienie osmotyczne
1959 - Badania nad sezonowym przebiegiem przyrostu grubości pnia u Pinus silvestris L. i Quercus robur
1962 - Stosunki fitoklimatyczne na górnej granicy lasu i w piętrze kosodrzewiny w Tatrach. Cz. I. Warunki termiczne, Część II. Wilgotność powietrza, parowanie, wiatr.
1966 - Stosunki fitoklimatyczne w zbiorowiskach roślinnych przy górnej granicy lasu w Tatrach Zachodnich
1972 - Osady mgielne w górach
1972 - Badania nad ilością osadów z mgły w Beskidzie Małym, Sądeckim i Gorcach
kalendarium
1922 – uzyskał maturę w Tarnobrzegu
1922-1928 - studia na Wydziale Lasowym Politechniki Lwowskiej
1926-1939 – należał do Polskiej Partii Socjalistycznej
1926-1939 – należał do Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych (TUR)
1928-1935 - pełnił funkcję sekretarza Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych lub Uniwersytetu Ludowego im. A. Mickiewicza we Lwowie
1932 VI 9 - egzamin dyplomowy
1933 X 1 – 1936 IV 30 - referent leśny w Zarządzie Dóbr Gminy m. Lwowa
1936 V 1 - 1940 II 29 - zarządca w lasach Gminy m. Lwowa w Brzuchowicach
1940 III 1 – 1941 VII 1 - pracownik techniczno-leśny w Obllespromsojuz [Wojewódzkiej Centrali Spółdzielni Przemysłu Drzewnego] we Lwowie
1941 X 1 - 1944 VII 31 - pracownik techniczno-leśny w Nadleśnictwie Basiówka
1944 VIII 1 – 1945 - pracownik techniczno-leśny w Obllespromsojuz we Lwowie
1944 - po wkroczeniu Armii Czerwonej do Lwowa został aresztowany, a następnie więziony był w „Brygidkach”
1946 IX 1 - 1949 VIII 31 - starszy asystent w Zakładzie Ekologii i Klimatologii na Wydziale Rolniczo-Leśnym [od 1949 – Leśnym]
1948 - po śmierci prof. D. Szymkiewicza przejął prowadzenie wykładów z ekologii roślin dla leśników
1949 II 1 - 1951 VI 30 - Regionalna Dyrekcja Planowania Przestrzennego w Krakowie
1949 IX 1 - 1950 VIII 31 - starszy asystent w Katedrze Botaniki Leśnej na Wydziale Leśnym
1950 IX 1 - 1952 XII 31 - adiunkt w tejże katedrze
1951 VI 28 - doktor nauk leśnych
1953-1954 – członek kolegium naukowego Zakładu Botaniki PAN
1953 I 1 – 1954 VIII 31 - adiunkt w Katedrze Systematyki i Geografii Roślin [od 1954/1955 noszącej nazwę Katedry Systematyki Roślin i Paleobotaniki] na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi
1953 X 9 - 1954 IV 1 - kierownik Zakładu Geografii i Ekologii Roślin w Katedrze Systematyki Roślin i Paleobotaniki UJ
1953-1968 - członek Rady Naukowej Instytutu Botaniki PAN w Krakowie
1953 X 16 - 1961 VII 31 - adiunkt, następnie docent w Instytucie [początkowo Zakładzie] Botaniki PAN w Krakowie [pół etatu]
1954 VI 30 – docent
1954 IX 1 - 1962 VIII 31 - docent w Zakładzie Geografii i Ekologii Roślin tejże katedry
1958 IV 15 – VI 15 – Monachium, RFN
1959 XI 6 - wybrany na członka Komisji Nauk Rolniczo-Leśnych Oddziału Krakowskiego PAN,
1959 - XI 15 – XII 15 – Wiedeń, Austria
1959 - członek zwyczajny International Society of Biometeorology and Bioclimatology w Leyden (Holandia)
1961 VIII 1 - 1962 II 28 - docent w Zakładzie Badań Leśnych PAN w Krakowie [pół etatu]
1962/1963-1965/1966 - Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Krakowie: docent w Katedrze i Zakładzie Botaniki [zatrudniony na pracach zleconych]
1961 VIII 1 - 1963 XII 31 - kierownik Pracowni Ekologii Leśnej Zakładu Badań Leśnych PAN w Krakowie
1962 IX 1 - 1963 XII 31 - docent w Zakładzie Badań Leśnych PAN w Krakowie
1962/1963-1963/1964 – członek Komisji Gospodarki Wodnej przy Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Leśnego
1963-1969 - członek Komitetu Agrometeorologicznego PAN
1964 I 1 - 1965 XI 28 - docent w Katedrze Ekologii Leśnej na Wydziale Leśnym Wyższej Szkole Rolniczej
1964 I 1 - 1968 IX 30 - kierownik Katedry Ekologii (i Klimatologii) Leśnej na Wydziale Leśnym Wyższej Szkoły Rolniczej w Krakowie
1965-1970 - sprawował opiekę nad Kołem Naukowym Studentów Leśników WSR
1965 II 26 - profesor nadzwyczajny w Wyższej Szkole Rolniczej w Krakowie
1965 III 1 - 1968 IX 30 - profesor nadzwyczajny w tejże katedrze
1966-1968 – członek Komitetu Nauk Leśnych PAN
1968 X 1 - 1974 IX 30 - kierownik Zakładu Nauki o Siedlisku na Wydziale Leśnym WSR
1968 X 1 - 1974 IX 30 - profesor nadzwyczajny w Zakładzie Nauki o Siedlisku na Wydziale Leśnym Wyższej Szkoły Rolniczej [od 1972 r. Akademia Rolnicza im. H. Kołłątaja]
1968 X 1 - 1970 IX 30 - dyrektor Instytutu Przyrodniczych Podstaw Leśnictwa na Wydziale Leśnym WSR w Krakowie
1969-1970 – członek Rady Naukowej organizowanego Muzeum Leśnictwa i Drzewnictwa z tymczasową siedzibą w Krakowie
1969-1972 – członek Komisji Agrometeorologicznej przy Komitecie Hodowli i Upraw Roślin PAN
1969-1974 – członek Komisji Inżynierii i Gospodarki Wodnej przy Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Leśnego
1970 X 1 - 1974 IX 30 - zastępca dyrektora Instytutu Hodowli Lasu na Wydziale Leśnym WSR
1971 - nagroda II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego
1971 - nagroda Rektora WSR w Krakowie
1972 IX 15 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
1974 IX 11 - tytuł Zasłużony Nauczyciel PRL
1974 IX 30 – emerytowany
źródła:
Piotr Kochler, Karol Ermich (1904-1976), [w:] Wiadomości Botaniczne 49 (3/4), 2005
E. Feliksik, Karol Ermich, profesor doktor nauk leśnych w zakresie ekologii i klimatologii leśnej, [w:] [Z. Staliński (red.)] Profesorowie, docenci i doktorzy habilitowani Wyższej Szkoły Rolniczej - Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie 1953-2003. Kraków 2003
[M. Strutyńska], Ermich Karol, profesor ekologii i klimatologii leśnej na Wydziale Leśnym - ur. 25 III 1904 w Krakowie, zm. 18 VI 1976 w Krakowie, [w:] [E. Gorlach (red.)] Profesorowie i Docenci Studium Rolniczego i Wydziału Rolniczego Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wyższej Szkoły Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie 1890-1990. Wydawnictwo Resovia, Kraków-Rzeszów 1990