Elżbieta Belgijska

Elżbieta Gabriela Valérie Marie, księżna Bawarii

(25 lipca 1876 Possenhofen – 23 listopada 1965 Bruksela)

księżniczka Bawarii i królowa Belgów jako żona króla Alberta I 

rodzina

córka Karola Teodora (1839-1909), księcia Bawarii, i jego żony Marii Józefy (1857-1943), infantki portugalskiej 

Elisabeth of Bavaria (1876–1965), Queen of the Belgians, 1920, źródło: Photo from the Swedish book Kronprinsessan Astrid (Stockholm, 1926), autor nieznany

2 października 1900 roku poślubiła Alberta, księcia Brabancji, następcę tronu Belgii, dzieci: Leopold Filip Karol Albert Meinrad Hubert Maria Miguel (1901-1983), książę Brabancji, książę Belgii, późniejszy czwarty król Belgów; Karol Teodor Henryk Antoni Meinrad (1903-1983), hrabia Flandrii, książę Belgii, regent Belgii; Maria Józefa Charlotta Zofia Amelia Henrietta Gabriela (1906-2001), księżniczka Belgii, w 1930 poślubiła księcia Piemontu, przyszłego króla Włoch – Humberta II

biogram

           W czasie I wojny światowej zdobyła ogromny szacunek społeczeństwa dzięki swojej postawie patriotycznej oraz szeroko zakrojonej działalności humanitarnej. Regularnie odwiedzała rejony działań wojennych, podnosząc na duchu żołnierzy i interesując się ich warunkami życia. Angażowała się również w organizowanie i finansowanie szpitali polowych, wspierając opiekę nad rannymi i chorymi. Jej zaangażowanie sprawiło, że stała się symbolem solidarności z narodem belgijskim w jednym z najtrudniejszych okresów jego historii.

           Podczas niemieckiej okupacji Belgii w czasie II wojny światowej wykorzystała swoje osobiste kontakty oraz wpływy w niemieckich kręgach arystokratycznych i politycznych, aby pomagać osobom prześladowanym przez reżim nazistowski. Dzięki jej interwencjom setki Żydów uniknęły deportacji do obozów zagłady. Działania te zostały docenione po wojnie, kiedy państwo Izrael uhonorowało ją tytułem „Sprawiedliwej wśród Narodów Świata”, przyznawanym osobom, które z narażeniem własnego bezpieczeństwa ratowały Żydów podczas Holokaustu.

           W latach pięćdziesiątych XX wieku odbyła kilka głośnych podróży do krajów bloku komunistycznego, odwiedzając m.in. Związek Radziecki, Chiny i Polskę. Kontakty te, odbiegające od politycznych sympatii wielu europejskich monarchów tamtej epoki, sprawiły, że część opinii publicznej zaczęła określać ją mianem „Czerwonej Królowej”. Mimo kontrowersji pozostawała osobą otwartą na dialog międzynarodowy i zainteresowaną poznawaniem różnych kultur oraz systemów społecznych.

            Równie ważną rolę w jej życiu odgrywały sztuka i muzyka. Była wielką miłośniczką kultury, kolekcjonerką dzieł sztuki oraz osobą aktywnie wspierającą inicjatywy artystyczne. Zajmowała się także rzeźbą, a dochody ze sprzedaży niektórych swoich prac przeznaczała na cele dobroczynne. Od młodości wykazywała wyjątkowe uzdolnienia muzyczne i przez wiele godzin dziennie ćwiczyła grę na skrzypcach.

           Jej pasja do muzyki zaowocowała przyjaźniami z wieloma wybitnymi postaciami świata nauki i kultury. Muzykowała między innymi z Albertem Einsteinem, który był zapalonym skrzypkiem amatorem, a także z Albertem Schweitzerem, znakomitym organistą i filozofem. Aktywnie uczestniczyła w życiu muzycznym Europy, wspierając koncerty, młodych wykonawców i rozwój edukacji artystycznej. Szczególnie trwałym osiągnięciem królowej było utworzenie w połowie lat trzydziestych prestiżowego konkursu muzycznego Concours Reine Elisabeth. Realizując ideę swojego wieloletniego przyjaciela, wybitnego skrzypka i kompozytora Eugène’a Ysaÿe’a, stworzyła wydarzenie umożliwiające młodym artystom prezentację talentu przed międzynarodowym gronem jurorów i publiczności. Konkurs szybko zdobył światową renomę i do dziś należy do najważniejszych wydarzeń muzycznych na świecie, stanowiąc punkt zwrotny w karierach wielu wybitnych instrumentalistów i śpiewaków.

          Zainteresowanie kulturą starała się przekazywać również swoim dzieciom, wychowując je w atmosferze szacunku dla sztuki, muzyki i twórczości. Dzięki swojej działalności humanitarnej, mecenatowi artystycznemu oraz niezwykłej osobowości zapisała się w historii nie tylko jako królowa Belgów, lecz także jako jedna z najbardziej fascynujących i wszechstronnych postaci europejskich monarchii XX wieku.

          Przyjechała do Polski na V Międzynarodowy Konkurs Chopinowski, który odbywał się w dniach 22 lutego – 21 marca 1955.

          Pochowana w krypcie królewskiej kościoła Notre-Dame w brukselskiej dzielnicy Laeken.

kalendarium

1900 V 30 – zaręczyła się z księciem Albertem

1934 – król Albert zginął podczas wspinaczki górskiej

1940-1944 – królowa działała na rzecz ratowania Żydów

1955 III 15 – odwiedziła Kraków

źródła:

Adrianne von Hoop, Elżbieta Belgijska, [w:] https://www.fembio.org dostęp 18.02.2001