Eugeniusz Eibisch

Eugene Ebiche

(30 grudnia 1896 Lublin – 7 marca 1987 Warszawa)

malarz, pedagog 

rodzina

ze zasymilowanej rodziny żydowskiej

syn Rudolfa, właściciela kamienicy, i Teodory z Lorentzów 

Eugeniusz Eibisch, przed 1950?, źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, Sygnatura: 20-30, autor Władysław Miernicki

mąż Franciszki z domu Sylber (1900-1983)

biogram

           Był absolwentem Gimnazjum Miejskiego im. Stanisława Staszica w Lublinie. Następnie podjął studia w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie kształcił się pod kierunkiem wybitnych malarzy, między innymi Jacka Malczewskiego oraz Wojciecha Weissa. Już w okresie studiów zwracał uwagę indywidualnym podejściem do koloru i ekspresji malarskiej. Dzięki stypendium rządu francuskiego wyjechał do Paryża, który stał się jednym z najważniejszych etapów jego artystycznego rozwoju. We Francji związał się ze środowiskiem École de Paris, współpracując i utrzymując kontakty z artystami tworzącymi w międzynarodowej kolonii artystycznej stolicy Francji. Uzupełniał również edukację w słynnej Académie Colarossi. Wolne chwile spędzał w Luwrze, studiując dzieła dawnych mistrzów, zwłaszcza Rembrandta i Velázqueza, których malarstwo wywarło wpływ na jego sposób budowania kompozycji i operowania światłem. W Paryżu wystawiał swoje prace w renomowanej galerii Leopolda Zborowskiego – znanego marszanda i odkrywcy Amedea Modiglianiego.

           Brał także udział w wystawach organizowanych przez Cech Artystów Plastyków „Jednoróg”, choć jego twórczość wyraźnie wyróżniała się na tle programu grupy dzięki silniejszej ekspresji i indywidualnemu traktowaniu barwy. W okresie paryskim stworzył między innymi portret pisarza Rogera Martina du Garda, późniejszego laureata Nagrody Nobla. Sam artysta został sportretowany literacko przez francuskiego pisarza w powieści Rodzina Thibault, gdzie pojawia się pod postacią angielskiego malarza Patersona.

           Tworzył przede wszystkim portrety, pejzaże i martwe natury. W latach trzydziestych XX wieku oraz po II wojnie światowej należał do najważniejszych przedstawicieli nurtu kolorystycznego w malarstwie polskim. Wypracował własną odmianę koloryzmu, charakteryzującą się intensywną ekspresją, swobodnym operowaniem plamą barwną i wyjątkową wrażliwością na relacje kolorystyczne.

           W czasie okupacji niemieckiej ukrywał się w Krakowie. W tym trudnym okresie tworzył przede wszystkim subtelne kolorystycznie bukiety kwiatów oraz portrety swojej żony, odznaczające się kameralnym nastrojem i wyciszoną emocjonalnością.

           Po zakończeniu wojny powrócił do Polski i osiadł na stałe w Krakowie. Związał się z tamtejszą Akademią Sztuk Pięknych jako profesor i pedagog. Uznawany jest za jednego z głównych twórców reformy polskiego szkolnictwa artystycznego po 1945 roku. W okresie stalinizmu, podobnie jak wielu artystów tamtej epoki, tworzył dzieła zgodne z doktryną socrealizmu, jednak po politycznej odwilży powrócił do charakterystycznego dla siebie ekspresyjnego i swobodnego traktowania koloru.

           Był sygnatariuszem apelu sztokholmskiego oraz członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju. Jego twórczość była wielokrotnie prezentowana na wystawach krajowych i zagranicznych oraz nagradzana licznymi wyróżnieniami. Obrazy artysty znajdują się dziś w zbiorach muzealnych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu, a także w wielu kolekcjach zagranicznych i prywatnych.

           W trosce o rozwój młodego pokolenia twórców powołał Fundację im. Franciszki Eibisch, której celem stało się wspieranie i promocja młodych malarzy oraz popularyzacja sztuki współczesnej.

          Pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C39-2-4).

wybrane prace:

1921 – Huśtawki
1923 – Buldoneże
1923 – Martwa natura ze szklanką
1928 – Pejzaż z drzewem
1936 - Portret kobiety w czerwonej bluzce
1938 - Kosz z winogronami
1938 – Kosz z rybami
1941 - Jabłka w koszyku
1944 - Martwa natura
1946 – Krajobraz z Kudowy z czerwonymi dachami
1946 - Portret żony
1949 – ZMP
1951 - Wieś czyta
1952 - Spójniacy u Lenina
1958 - Rudy chłopak
1959 - Mężczyzna ze skrzypcami
1961 - Akt na tle czarno-fioletowej draperii
1963 - Martwa natura z rękawiczką
1963 - Czytający
1964 - Pamięci Korczaka
1964 - Bażant i papuga
1967 – Pejzaż z Jugosławii
1967 - Akt z czerwoną parasolką

kalendarium 

1913-1914 - studiował nauki społeczno-polityczne na UJ
1916-1920 - studiował malarstwo w krakowskiej ASP
1922-1939 - przebywał w Paryżu jako stypendysta rządu francuskiego
1925 - brał udział w Jesiennym Salonie Paryskim
1926 - brał udział w Salonie Paryskim Niezależnych
1926 - eksponował swe obrazy w Krakowie wraz z członkami Cechu Artystów Plastyków "Jednoróg"
1929 - uczestniczył w pokazie polskiej sztuki w Galerie Bonaparte w Paryżu
1933 - jako reprezentant Polski wziął udział w Międzynarodowej Wystawie Sztuki urządzonej przez College Art Association w Nowym Jorku
1936 - odbyła się ekspozycja jego prac w Marsylii
1939 – osiadł w Krakowie, został profesorem krakowskiej ASP
1945-1950 - rektor ASP
1946 – nagroda plastyczna miasta Krakowa
1950-1969 – kierownik katedry malarstwa w warszawskiej ASP
1950 – sygnatariusz apelu sztokholmskiego
1952 VII 22 - odznaczony Krzyżem Oficerskim OOP
1954 VII 16 - odznaczony Krzyżem Komandorskim OOP
1955, 1964 - laureat nagrody państwowej I stopnia
1960 - laureat nagrody Fundacji Solomona Guggenheima
1962 - członek Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju
1988 - jego imieniem nazwano ulicę w dzielnicy X Swoszowice (Opatkowice), przecznicę ul. Józefa Gałęzowskiego

źródła:

Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005

Teresa Stanisławska-Adamczewska, Jan Adamczewski, Kraków, ulica imienia …, Kraków 2000

Wielka encyklopedia malarstwa polskiego, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2011

Lidia Becela (red.), Kto jest kim w Polsce, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984