Tadeusz Epstein
(6 czerwca 1870 Kraków – 8 marca 1939 Kraków)
przemysłowiec, działacz gospodarczy, finansista
rodzina
pochodzenia żydowskiego, syn Juliusza Eugeniusza (1839-1913), bankiera i właściciela walcowni w Borku Fałęckim, i Leontyny Rozalii (1843-1879) z domu Szancer
Tadeusz Epstein, Prezes Izby Handlowo-Przemysłowej w Krakowie - fotografia portretowa, przed 1938, źródło: nac.gov.pl/obraz/13905/, autor Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny
15 marca 1896 roku poślubił Wandę Horowitz, dzieci: Leontyna Zofia Ader (1897-1941), Jerzy Maksymilian (1898-1929), Maria Leona Herczka (1906-1940)
biogram
Po ukończeniu krakowskiego gimnazjum podjął studia w Akademii Handlowej w Pradze, zdobywając gruntowne przygotowanie ekonomiczne i techniczne, które miało okazać się niezwykle przydatne w późniejszej działalności przemysłowej. Po zakończeniu nauki powrócił do Krakowa i włączył się w prowadzenie rodzinnych przedsiębiorstw założonych przez ojca. Objął kierownictwo zakładów mechanicznych, obejmujących hutę żelaza oraz fabrykę drutu i gwoździ, należących do najważniejszych zakładów przemysłowych regionu.
Nie ograniczał się jednak wyłącznie do działalności gospodarczej. Szybko stał się jedną z czołowych postaci krakowskiego życia społecznego i ekonomicznego. Angażował się w rozwój instytucji publicznych oraz organizacji wspierających mieszkańców miasta, pełniąc między innymi funkcję prezesa Krakowskiej Kasy Chorych, która odgrywała istotną rolę w systemie opieki zdrowotnej dla pracowników i ich rodzin.
Po śmierci ojca przejął zarząd nad rozbudowanym imperium przemysłowym rodziny. W jego rękach znalazły się walcownia i stalownia w Borku Fałęckim oraz fabryka drutu i gwoździ w Podgórzu. Kierując tymi przedsiębiorstwami, dążył do ich modernizacji i rozwoju, jednocześnie dostrzegając znaczenie inwestycji infrastrukturalnych dla całego regionu. Był jednym z głównych orędowników budowy linii kolejowej Kraków–Miechów, która miała istotne znaczenie dla rozwoju handlu i komunikacji w północnej części Małopolski.
Jego kompetencje i autorytet sprawiły, że został powołany do najważniejszych organów doradczych państwa. Zasiadał w Państwowej Radzie Finansowej, Państwowej Radzie Celnej oraz Państwowej Radzie Komunikacyjnej, uczestnicząc w pracach nad polityką gospodarczą odradzającego się państwa polskiego. Dzięki swojej wiedzy z zakresu przemysłu i handlu należał do grona ekspertów opiniujących kluczowe decyzje dotyczące rozwoju gospodarczego kraju.
Znaczący wkład wniósł również w organizację życia gospodarczego Krakowa. Był inicjatorem powstania Krakowskiej Giełdy Towarowo-Zbożowej, która stała się ważnym ośrodkiem obrotu handlowego dla Małopolski. Pełnił funkcję wiceprezesa Związku Przemysłu Polskiego oraz Związku Przemysłowców w Krakowie, reprezentując interesy przedsiębiorców i zabiegając o tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju rodzimego przemysłu.
Dużą wagę przywiązywał także do edukacji ekonomicznej i handlowej. Jako prezes Kuratorium Wyższego Studium Handlowego w Krakowie wspierał rozwój szkolnictwa gospodarczego, przyczyniając się do kształcenia przyszłych kadr dla polskiej gospodarki. Był również członkiem, a następnie prezesem Kuratorii Szkoły Ekonomiczno-Handlowej w Krakowie, angażując się w organizację i rozwój tej placówki. Jego działalność obejmowała także udział w zarządzaniu ważnymi przedsiębiorstwami przemysłowymi. Zasiadał w zarządzie krakowskiej Fabryki Kabli SA, jednego z najnowocześniejszych zakładów przemysłowych w kraju, oraz był członkiem Komitetu Dyskontowego Oddziału Banku Polskiego w Krakowie, uczestnicząc w kształtowaniu lokalnej polityki finansowej i kredytowej.
Szeroka aktywność społeczna i gospodarcza sprawiła jednak, że coraz mniej czasu poświęcał własnym przedsiębiorstwom. Zaangażowanie w liczne organizacje, instytucje publiczne i inicjatywy społeczne powodowało, że rodzinne zakłady nie zawsze otrzymywały należytą uwagę. W rezultacie, mimo wcześniejszego sukcesu gospodarczego, pod koniec życia jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Ostatnie lata spędził w trudnych warunkach. Ciężka choroba oraz problemy majątkowe sprawiły, że człowiek, który przez dziesięciolecia odgrywał znaczącą rolę w życiu gospodarczym Krakowa i Polski, znalazł się niemal bez środków do życia. Los ten stanowił gorzki kontrast wobec ogromu pracy, jaką poświęcił dla rozwoju przemysłu, handlu i instytucji publicznych.
W uznaniu zasług dla gospodarki i życia publicznego został odznaczony Orderem Odrodzenia Polski (Polonia Restituta). Pozostaje w pamięci jako wybitny przemysłowiec, organizator życia gospodarczego, społecznik i działacz samorządowy, który znaczną część swojej energii poświęcił służbie publicznej oraz rozwojowi Krakowa i polskiej przedsiębiorczości.
Pochowany na Cmentarzu Żydowskim przy ul. Miodowej w Krakowie.
kalendarium
1890 - powrócił do Krakowa po studiach w Akademii Handlowej w Pradze
1894–1938 - członek krakowskiego oddziału Związku Stowarzyszeń Humanitarnych „B’nei-B’rith”
1896 – prezes Kasy Chorych w Krakowie
1902 - członek Izby Handlowo-Przemysłowej
1903-1934 - członek Rady Miasta Krakowa
1912 X 16 - Krzyż Kawalerski Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry)
1913 – po śmierci ojca przejął jego zakłady
1914 VIII – podpisał odezwę Żydów polskich, popierającą polskie dążenia niepodległościowe
1916-1935 - prezes Izby Handlowo-Przemysłowej
1919 - założyciel Giełdy Pieniężnej w Krakowie
1923 V 2 - Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
1927-1930 - prezes i członek zarządu Sosnowieckiej Fabryki Szkła SA w Krakowie
1927 XI 10 – Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
1928-1933 – prezes rady zawiadowczej Huty Szkła „Helena” SA
1929–1934 - członek zarządu Towarzystwa Żydowskiej Szkoły Rzemieślniczej w Krakowie
1935 - członek „Ogólno-Żydowskiego Komitetu Wyborczego w Krakowie”, popierającego kandydaturę kapitana Leopolda Spiry na posła do Sejmu
1938–1939 - członek zarządu Żydowskiej Szkoły Handlowej w Krakowie
źródła:
Epstein Tadeusz (1870-1939), [w:] Polski Słownik Biograficzny. T. 6: Dunin Rodryg – Firlej Henryk, Kraków 1948
Janina Bieniarzówna, Jan M.Małecki, Dzieje Krakowa, t. 4, Kraków 1997
Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest?, Warszawa 1938