Stanisław Dziwisz
(27 IV 1939 Raba Wyżna - )
duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup metropolita krakowski, kardynał
rodzina
syn Stanisława, robotnika kolejowego, i Zofii z domu Bielarczyk
biogram
Stanisław Dziwisz urodził się w Małopolsce. Po zdaniu egzaminu dojrzałości w Nowym Targu wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie, rozpoczynając drogę do kapłaństwa. Święcenia kapłańskie przyjął w katedrze wawelskiej z rąk ówczesnego wikariusza kapitulnego, biskupa Karola Wojtyły – późniejszego papieża Jana Pawła II. To wydarzenie zapoczątkowało wieloletnią, bliską współpracę obu duchownych.
Pierwsze lata posługi kapłańskiej spędził jako wikariusz w Makowie Podhalańskim, zdobywając doświadczenie duszpasterskie w pracy parafialnej. Równocześnie kontynuował studia specjalistyczne z zakresu teologii. Na podstawie rozprawy zatytułowanej „Kult św. Stanisława Biskupa w Krakowie od Soboru Trydenckiego” uzyskał stopień doktora teologii na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie.
Z czasem został powołany na stanowisko kapelana kardynała Karola Wojtyły. Funkcję tę pełnił w okresie, gdy Wojtyła kierował archidiecezją krakowską, a następnie – po jego wyborze na Stolicę Piotrową – objął obowiązki osobistego sekretarza papieża Jana Pawła II, które sprawował nieprzerwanie aż do końca pontyfikatu. Był jednym z najbliższych współpracowników papieża, towarzyszył mu w podróżach apostolskich oraz w codziennej pracy w Watykanie.
Równolegle do obowiązków kapelańskich prowadził działalność dydaktyczną – wykładał liturgikę w Wyższym Instytucie Katechetycznym w Krakowie. Pełnił także funkcję redaktora urzędowego pisma kurii krakowskiej „Notificationes a Curia Metropolitana Cracoviensi”.
W strukturach archidiecezji krakowskiej aktywnie uczestniczył w pracach licznych gremiów i komisji. Był członkiem Komisji Liturgicznej (jako jej sekretarz), należał do Komitetu Roku Świętego 1974–1975 oraz do Rady Kapłańskiej. Brał czynny udział w Duszpasterskim Synodzie Archidiecezji Krakowskiej, pracując w Komisji Głównej, Komisji ds. Kultu Bożego i Komisji Uświęcania Czasu. Współtworzył także redakcję Ceremoniału diecezjalnego oraz Podręcznika parafialnego, przyczyniając się do uporządkowania i ujednolicenia praktyk liturgicznych w archidiecezji.
Po śmierci Jana Pawła II powrócił do Krakowa. Przyjął sakrę biskupią, a następnie został mianowany arcybiskupem metropolitą krakowskim. Papież Benedykt XVI wyniósł go do godności kardynała, powierzając mu odpowiedzialność za jedną z najważniejszych metropolii kościelnych w Polsce – historycznie związaną z postacią św. Stanisława oraz z pontyfikatem Jana Pawła II.
W czasie swojej posługi w Krakowie angażował się w rozwój sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach oraz w upamiętnianie dziedzictwa papieskiego. Był również członkiem wielu watykańskich kongregacji i rad, uczestnicząc w pracach Kościoła powszechnego.
Postać kardynała Stanisława Dziwisza pozostaje ściśle związana z historią pontyfikatu Jana Pawła II oraz z życiem religijnym współczesnej archidiecezji krakowskiej.
wybrane prace:
1984 - Kult św. Stanisława biskupa w Krakowie do Soboru Trydenckiego, Kraków
1988 - Ojciec Święty Jan Paweł II w swojej Ojczyźnie, Rzym
2001 - Dotknąłem tej tajemnicy, Kraków
2003 - Modlitwa w Getsemani wciąż trwa, Lublin
2006 - Miłością mocni, Kraków
2006 - Więcej sportu..., Kraków
2006 - Pozwólcie mi Odejść. Siła w Słabości Jana Pawła II, Częstochowa
2006 - Pielgrzym miłości. Świadectwo o słudze Bożym Janie Pawle II, Kraków
2007 - Świadectwo, Warszawa
2008 - Bo wezwał Cię Chrystus, Rafael, Kraków
2008 - Głos ze Skałki, Kraków
2009 - Kardynał Stanisław Dziwisz. Nadzieje i niepokoje. O myśli społecznej Kościoła, Wydawnictwo Znak, Kraków
2010 - Kapłani. Słudzy wielkiej tajemnicy, Kraków
2011 - Ale dali szkołę, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków
2011 - Jan Paweł II. Papież, który kochał góry, Warszawa
2011 - Dziedzictwo świętości Jana Pawła II w relacjach świadków, Kraków
2012 - Dziękczynienie za dar Jana Pawła II, Kraków
2014 - U boku Świętego. Rozmowa z Gian Franco Svidercoschim, Kraków
2015 - Polsko, uwierz w swoją wielkość, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków
2016 - Pielgrzymka odwagi i nadziei. Franciszek w Polsce z młodzieżą świata, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków
kalendarium
1957 - ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Seweryna Goszczyńskiego w Nowym Targu
1957–1963 - studiował w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej
1963 III 25 – wyświęcony na diakona przez Karola Wojtyłę
1963 VI 23 – Karol Wojtyła udzielił mu w katedrze na Wawelu święceń prezbiteratu
1963–1965 - pracował jako wikariusz w Parafii Przemienienia Pańskiego w Makowie Podhalańskim
1965–1967 - odbył studia specjalistyczne w zakresie liturgiki na Wydziale Teologicznym w Krakowie
1966 - kapelan i sekretarz arcybiskupa metropolity krakowskiego Karola Wojtyły
1972–1979 – uczestniczył w Duszpasterskim Synodzie Archidiecezji Krakowskiej
1981 – uzyskał doktorat z teologii na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie
1985 - mianowany przez papieża Jana Pawła II prałatem Jego Świątobliwości
1995 - otrzymał godność kanonika lwowskiej kapituły katedralnej
1996 - protonotariusz apostolski numerowany
1997 – kanonik krakowskiej kapituły metropolitalnej
1998 II 7 - Jan Paweł II prekonizował go biskupem tytularnym San Leone i mianował prefektem pomocniczym Domu Papieskiego
1998 III 19 – otrzymał święcenia biskupie
2003 IX 29 - wyniesiony do godności arcybiskupa
2005 VI 3 - Benedykt XVI prekonizował go arcybiskupem metropolitą krakowskim
2005 VI 29 – otrzymał paliusz w Bazylice św. Piotra w Rzymie
2005 VIII 27 - odbył ingres do katedry na Wawelu i kanonicznie objął swój urząd
2006 III 24 – wyniesiony do godności kardynała prezbitera
2007 - wybrany na członka Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski
2009 - wszedł w skład Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa
2010 IV - udzielił zgody na pochowanie na Wawelu zmarłej w katastrofie smoleńskiej pary prezydenckiej Lecha i Marii Kaczyńskich
2020 - w reportażu telewizyjnym Marcina Gutowskiego Don Stanislao. Druga twarz kardynała Dziwisza, wyemitowanym w stacji TVN24, sformułowane zostały wątpliwości co do jego roli w tuszowaniu nadużyć seksualnych popełnionych m.in. przez księdza z diecezji bielsko-żywieckiej, założyciela Legionu Chrystusa Marciala Maciela i byłego kardynała Theodore’a McCarricka, a także czerpania z tego tytułu osobistych korzyści
2021 - państwowa komisja ds. pedofilii złożyła do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez niego oraz innych biskupów przestępstwa niezawiadomienia organów ścigania o nadużyciach seksualnych na szkodę małoletnich
źródła:
Nota biograficzna Stanisława Dziwisza na stronie archidiecezji krakowskiej. [dostęp 2019-03-12]
Stanisław Dziwisz w słowniku biograficznym kardynałów Salvadora Mirandy [dostęp 2019-03-12] (ang.)
Stanisław Dziwisz na stronie Konferencji Episkopatu Polski [dostęp 2019-03-12]
Stanisław Dziwisz [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2019-03-12] (ang.)
Stanisław Dziwisz w katalogu Biblioteki Narodowej. [dostęp 2019-03-12]