Ludwik Adam Dmuszewski
(24 grudnia 1777 Sokółka, województwo trockie – 9 grudnia 1847 Warszawa)
aktor, reżyser, śpiewak, dramatopisarz, dziennikarz i wydawca
rodzina
syn Jana, rotmistrza kawalerii narodowej, i Magdaleny Sobolewskiej
Portret Ludwika Adama Dmuszewskiego 1777-1847 - Zakład Litograficzny Teodora Viviera w Warszawie, przed 1835,
źródło http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=18034&from=editionindex&dirids=4; Autor Józef Hilary Głowacki (1789–1858)
poślubił:
-
28 IV 1805 Zofia Petrasch (1785-1807), śpiewaczka operowa
-
25 XI 1812 Konstancja Pięknowska (1784–1854), śpiewaczka
dzieci: Ludwika (1810–1871)
biogram
Jedna z ważniejszych postaci dawnej Warszawy, związany z wolnomularstwem. Kształcił się w stołecznych szkołach pijarskich oraz u bazylianów w Żyrowicach, po czym przez kilka lat pomagał ojcu w prowadzeniu gospodarstwa. Przybył do Warszawy z zamiarem przedostania się do Legionów Jana Henryka Dąbrowskiego, jednak za namową Wojciecha Bogusławskiego związał się z Teatrem Narodowym, z którym pozostał już do końca życia.
Od debiutu scenicznego w dużej mierze sam pisał role dla siebie. Łącznie przekazał Teatrowi Narodowemu 144 utwory, z czego trzydzieści stanowiły dzieła oryginalne. Współzarządzał sceną narodową, pełnił funkcję jej dyrektora, a także wykładał w Szkole Dramatycznej. Odbywał podróże po Europie, redagował i wydawał „Kurier Warszawski”, a także nabył majątek Dobrzyniec Mały na Mazowszu.
W działalności wolnomularskiej osiągnął najwyższy, siódmy stopień wtajemniczenia i sprawował funkcję Dyrektora Harmonii Wielkiego Wschodu. Należał do trzech lóż: „Świątynia Mądrości”, „Zum goldenen Leuchter” (od 1805 roku) oraz „Świątynia Izis”.
wybrane prace:
Grymasy młodej żony. Komedia w 1 akcie z powieści moralnej pani Genlis, Warszawa 18 grudnia 1807
Szkoda wąsów – jednoaktowa komedioopera (wodewil). Prapremiera odbyła się 15 kwietnia 1814
Barbara Zapolska, czyli Odwet (także: Odwet, czyli Barbara Zapolska) – komedia historyczna w trzech aktach. Prapremiera odbyła się w Teatrze Narodowym w Warszawie 15 marca 1816
Obiadek z Magdusią – jednoaktowa komedioopera wystawiona w Teatrze Narodowym w Warszawie 9 maja 1817
Płaksa i Wesołowski – jednoaktowa komedioopera (wodewil) z 1817 roku. Premiera w Teatrze Narodowym w Warszawie odbyła się w marcu 1818
Pięć sióstr a jedna – jednoaktowa komedia wystawiona w Teatrze Narodowym w Warszawie 10 marca 1820
kalendarium
1794 - protokolant Rady Najwyższej Narodowej
1799 – przyjechał do Warszawy i wstąpił do zespołu Teatru Narodowego
1800 VI 15 – debiutował w komedii Dwóch w jednym
1810–1811 - członek towarzystwa naukowego Sfinks
1811 - podróżował po Europie, odwiedzając kolejno: Niemcy, Francję i Austrię
1817 VII 31 – teatr Kluszewskiego wystawił w Krakowie jego sztukę pt. Odwet, czyli Barbara Zapolska
1821 – od Brunona Kicińskiego kupił „Kurier Warszawski”
od 1822 – redagował i wydawał „Kurier Warszawski”
1825–1827 – współkierował teatrem z B. Kudliczem i K. Krupińskim
1827 – dyrektor Teatru Narodowego
1836 – rozpoczął wykłady w Szkole Dramatycznej
1836 – kupił majątek ziemski Dobrzyniec Mały
1839 - wiceprezes Towarzystwa Wsparcia Podupadłych Artystów
źródła:
Dmuszewski Ludwik Adam (1777-1847), [w:] Polski Słownik Biograficzny. T. 5: Dąbrowski Jan Henryk – Dunin Piotr, Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, Kraków 1939-1946
Słownik biograficzny teatru polskiego 1765–1965. Warszawa 1973
Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. T. 4: Oświecenie, Warszawa 1966