Dąbrowski Marian
(27 września 1878 Mielec -27 września 1958 Miami, USA)
dziennikarz, przedsiębiorca prasowy
rodzina
syn Franciszka, kancelisty sądowego i Apolonii z domu Popiel
Marian Dąbrowski (1878-1958), źródło: polona.pl
brat Tadeusza, prawnika, i Mieczysława
w 1904 roku w kościele św. Józefa w Podgórzu poślubił Michalinę Dobijówną, mieli córkę Jadwigę, jej mężem był Henryk Paschalski, prawnik
biogram
Ukończył Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego. Należał do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i jako nauczyciel gimnastyki pracował w krakowskim gimnazjum. Karierę dziennikarską zaczynał w tygodniku „Ilustracja Polska”, a później współpracował również z „Głosem Narodu”. Dzięki posagowi żony wykupił udziały w konserwatywno-katolickiej spółce wydawniczej „Postęp”, lecz przedsięwzięcie okazało się nieudane, dlatego zdecydował się stworzyć własne pismo. Startował skromnie – w niewielkim pokoju Pałacu Spiskiego, z małym zespołem reporterów i rotacyjną maszyną drukarską.
Założył dziennik informacyjno-polityczny „Ilustrowany Kurier Codzienny” i do wybuchu II wojny światowej pozostawał jego redaktorem naczelnym oraz wydawcą, a z czasem stał się jedynym właścicielem wydawnictwa (wcześniej funkcjonującego jako spółka). Dzięki dochodom z reklam i wsparciu finansowemu PSL szybko zdominował krakowski rynek prasowy: uruchomił własną drukarnię i zaczął budować pierwszy w Polsce koncern prasowy, rozbudowując sieć terenowych oddziałów oraz sprawny system dystrybucji w kraju i poza jego granicami.
„IKC” posiadał 12 oddziałów (m.in. w Warszawie, Łodzi, Poznaniu, Lwowie, Wilnie, Katowicach, Bydgoszczy, Grudziądzu, Sosnowcu, Lublinie, Kielcach i Zakopanem), a gazeta docierała także do emigrantów w Europie Zachodniej oraz w Stanach Zjednoczonych. Ukazywała się w pięciu wydaniach dziennie. Wartość koncernu szacowano na około 1,5 mln dolarów; zatrudniał on ok. 1400 pracowników i – obok „IKC” – wydawał pięć ilustrowanych tygodników w łącznym nakładzie 200 tys. egzemplarzy, m.in. „Światowid”, „Wróble na dachu” i „Tajnego Detektywa”. Poza głównym dziennikiem ukazywało się też kilkanaście dodatków, często redagowanych przez specjalistów (np. „Kurier Literacko-Naukowy”, „Kurier Lekarski”, „Kurier Turystyczny i Zdrojowy”, „Kurier Techniczny”, „Kurier Gospodarczy” czy „Kurier Metapsychiczny – Dziwy Życia”).
Był posłem na Sejm i działał w wielu krakowskich stowarzyszeniach: kierował m.in. Klubem Automobilowym, Związkiem Turystycznym oraz Towarzystwem Przyjaciół Sztuk Pięknych, a także należał do Towarzystwa Operowego i Oratoryjnego. Aktywnie wspierał sport, organizując m.in. Bieg Okrężny o puchar IKC, wyścig kolarski na trasie Kraków–Katowice–Kraków oraz pomagając przy zawodach motocyklowych i samochodowych. Za popularyzację Tatr otrzymał honorowe obywatelstwo Zakopanego. Fundował nagrody dla młodych malarzy i wspierał finansowo budowę nowej siedziby Muzeum Narodowego, a przed Pomnikiem Grunwaldzkim ufundował Pomnik Nieznanego Żołnierza. Był też inicjatorem powstania Teatru Bagatela oraz podjęcia badań na Kopcu Krakusa. Przez wiele lat pełnił funkcję radnego miasta Krakowa. W przededniu wojny wyjechał na emigrację – najpierw do Francji, a następnie do USA.
Jego prochy sprowadzono po wielu latach do Krakowa i złożono na cmentarzu Rakowickim.
kalendarium
1900 – w „Przeglądzie Gimnastycznym” prowadził dział sportowy
1901 – rozpoczął współpracę z tygodnikiem „Ilustracja Polska"
1903-1907 studiował na Wydziale Filozoficznym UJ
1903–1906 – pracował jako nauczyciel gimnazjum w Krakowie
1908–1910 – redaktor chadeckiego dziennika "Głos Narodu"
1910 XII 18 – pierwszy numer „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”
1910-1939 – redaktor naczelny i wydawca - „Ilustrowanego Kuriera Codziennego" (IKC)
1910 XII 18 - ukazał się pierwszy numer nowej gazety
1914 - przejął " Nowiny"
1916 - w trudnym, wojennym okresie, gdy władze austriackie zawiesiły IKCa - finansował emigracyjny Teatr Polski w Wiedniu
1918 – założył własną drukarnię i przystąpił do budowy własnego koncernu prasowego
1919 – założył teatr „Bagatela”
1921–1927 – pełnił mandat posła na sejm z listy PSL „Piast”
1922 - zorganizował Bieg Okrężny o puchar IKCa
1922 – kupił dom towarowy przy ulicy Wielopole i Starowiślnej
1923 - stał się jedynym właścicielem wydawnictwa
1923 - rozpoczął wydawanie tygodnika satyrycznego „Wróble na dachu”
1924 – rozpoczął wydawanie tygodnika „Światowid”
1925 – nakład IKC osiągnął 100 tysięcy egzemplarzy
1925 - przed Pomnikiem Grunwaldzkim ufundował Pomnik Nieznanego Żołnierza
1927 – przejął „Nową Reformę”
1927 - przeniósł firmę do Pałacu Prasy przy ulicy Wielopole 1
1927 – znalazł się we władzach Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych
1928-1939 – tygodnik „Na szerokim Świecie"
1928–1935 – poseł z ramienia BBWR
1931 I 24 –1934 - wydawał tygodnik „Tajny detektyw”
1931 III – honorowy obywatel Zakopanego
1932 - wartość jego koncernu szacowano na 1,5 mln dolarów
1933 – rozpoczął wydawanie dziennika „Tempo Dnia”
1935 - rozpoczął wydawanie tygodnika „As”
1935–1939 – prezes Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych
1936 VII 21 – odznaczony Wielkim Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Korony Italii
1939 VIII – wyemigrował do Francji, następnie do USA
1992 VI 1 - na cmentarzu Rakowickim odbył się pogrzeb całej jego rodziny
2008 IX 27 - na Pałacu Prasy przy ulicy Wielopole 1 odsłonięto tablicę upamiętniającą Mariana Dąbrowskiego, założyciela IKCa
źródła:
Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Dąbrowski Marian w: Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (redakcja naukowa Jacek M. Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana), Warszawa 1994
Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest?, Warszawa 1938
Michał Rożek, Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, Warszawa-Kraków 1997