Czesław Dźwigaj
(18 czerwca 1950 Nowy Wiśnicz - )
rzeźbiarz, medalier, malarz, grafik, poeta, pedagog
biogram
Ukończył Liceum Sztuk Plastycznych w Nowym Wiśniczu, a następnie studia na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie obronił także aneks z grafiki książki. Dyplom zrealizował w pracowni prof. Antoniego Hajdeckiego. Z krakowską Akademią Sztuk Pięknych związany był przez całe życie zawodowe – przeszedł wszystkie etapy kariery akademickiej, osiągając tytuł profesora zwyczajnego. Pełnił również funkcję visiting professor na kilku europejskich uczelniach. Uhonorowany został tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu w Alba Iulia w Rumunii.
Dorobek artystyczny twórcy obejmuje blisko dwieście pomników zrealizowanych na wszystkich kontynentach, około trzystu witraży, sześciuset medali oraz ponad pięćdziesięciu pięciu portretów odlanych w brązie. Wykonał także liczne kompleksowe aranżacje wnętrz sakralnych, obejmujące polichromie i projekty witrażowe. Uczestniczył w setkach wystaw zbiorowych i zorganizował kilkadziesiąt ekspozycji indywidualnych. Jest laureatem wielu prestiżowych nagród, w tym Złotego Medalu i pierwszej nagrody na Biennale im. Dantego w Rawennie, medalu Gloria Artis oraz licznych wyróżnień zdobytych w konkursach rzeźbiarskich. Szczególne miejsce w jego twórczości zajmują realizacje poświęcone papieżowi Janowi Pawłowi II – artysta stworzył aż 83 pomniki upamiętniające Ojca Świętego. Poza Polską znajdują się one m.in. w Chicago, Detroit, Wyandotte, Phoenix, Glenwood Springs i Colorado Springs w Stanach Zjednoczonych, Posadas w Argentynie, Hanowerze i Dortmundzie w Niemczech, Rzymie, Dux w Liechtensteinie, Edmonton w Kanadzie, Fatimie, Lourdes, na Teneryfie, a także w Wilnie, Šiluvie, Kownie, Rużomberoku i Blaju.
Obok monumentalnych realizacji ważnym osiągnięciem artysty pozostaje cykl dziewięciu rzeźb Via Sancta, dedykowany pamięci Jana Pawła II. Jego dzieła upamiętniające wybitne postacie oraz istotne wydarzenia historyczne można spotkać w wielu miejscach na terenie całej Polski. W Krakowie stoi aż 17 różnych pomników, które wyszły z pracowni artysty, m.in. pomnik Piłsudskiego, Józefa Kałuży przed stadionem Cracovii, pomnik Ryszarda Kuklińskiego przed Galerią Krakowską czy Piotr Skarga na placu Marii Magdaleny.
Jest także twórcą wielu innych realizacji rzeźbiarskich – od monumentalnego Epitafium Cypriana Kamila Norwida w katedrze wawelskiej, przez liczne tablice pamiątkowe i popiersia, aż po kameralne, głęboko osobiste kompozycje będące artystycznym zapisem emocji i doświadczeń swojej epoki. Do najważniejszych należą m.in. Dialog, Monolog, Lęk, Fantasmagoria oraz Postscriptum, powstałe w czasie przełomowych wydarzeń lat osiemdziesiątych XX wieku. Istotne miejsce w jego dorobku zajmuje również twórczość rysunkowa. Szczególną popularność zdobyły cykle Elegie i Legendy Krakowa. Artysta od 1978 roku nieprzerwanie tworzy także grafikę warsztatową, przede wszystkim linoryty, których powstało już ponad pięćdziesiąt. Obok działalności plastycznej rozwijał także twórczość literacką – wydał pięć tomów poezji oraz opublikował liczne eseje i artykuły krytyczne poświęcone sztuce.
Stała prezentacja dorobku Czesława Dźwigaja funkcjonowała początkowo w Muzeum Ziemi Wiśnickiej w jego rodzinnym Nowym Wiśniczu, obecnie zaś ekspozycja znajduje się w najstarszej części zamku Lubomirskich w Wiśniczu. Prace artysty znajdują się ponadto w kolekcjach muzealnych w Polsce i za granicą, a także w prywatnych zbiorach miłośników sztuki.
Za swoją działalność artystyczną i społeczną został uhonorowany licznymi odznaczeniami, medalami oraz wyróżnieniami. Otrzymał tytuły honorowego obywatela Fromborka, Nowego Wiśnicza i Ozorkowa, a także wyróżnienia „Przyjaciela Ziemi Skalskiej” i „Przyjaciela Ziemi Szczawnickiej”. Uznano go również za osobę szczególnie zasłużoną dla Miasta i Gminy Nowe Miasto nad Pilicą.
wybrane prace:
1995 - pomnik Jana Pawła II w Szczecinie
2001 - pomnik Piotra Skargi w Krakowie
2001-2009 – Golgota Beskidów - droga krzyżowa wiodąca ze wsi Radziechowy (koło Żywca) na szczyt wzgórza Matyska (609 m n.p.m.) w Beskidzie Śląskim, gdzie znajduje się Krzyż Milenijny
2004 - pomnik ofiar ukraińskiego ludobójstwa na Wołyniu na cmentarzu Rakowickim
2005 - pomnik Ofiar Grudnia 1970, potocznie zwany Aniołem Wolności w Szczecinie
2005 - pomnik Nikifora Krynickiego w Krynicy-Zdroju
2006 - pomnik Henryka Sienkiewicza w Rzymie
2008 - pomnik Józefa Piłsudskiego w Krakowie
2008 - pomnik Tolerancji, Monument Tolerancji w Jerozolimie
2010 - pomnik Ignacego Jana Paderewskiego w parku Strzeleckim
kalendarium
1971 - ukończył Liceum Sztuk Plastycznych w Wiśniczu
1977 - obronił dyplom na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie
1978 – rozpoczął tworzenie linorytów
1978 - jako asystent na Wydziale Form Przemysłowych zdobył pierwszą nagrodę na Biennale Małych Form Rzeźbiarskich im. Dantego w Rawennie
1991-2019 - reaktywował i prowadził pracownię Rzeźby w Ceramice
1994 - Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej
1994-2011 - wykładowca Uniwersytetu Papieskiego im Jana Pawła II w Krakowie
2002-2020 – stała ekspozycja jego prac w Muzeum Ziemi Wiśnickiej
2003 - Złoty Medal Narodowa Sztuka Polska
2004 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
2006 - Medal Kustodii Ziemi Świętej w Jerozolimie
2007 - Odznaka Honoris Gratia miasta Krakowa
2008 - Wielki Order Świętego Ottona z Bambergu
2009 - Medal Prymasowski Exsuli Bene De Ecclesia Merito
2010–2015 - kierownik Katedry Sztuki na Katolickim Uniwersytecie w Rużomberok (Słowacja)
2015 - Medal Komisji Edukacji Narodowej
2020 - Krzyż 50. rocznicy Grudnia 1970, Szczecin
2020 - stała ekspozycja jego dorobku artystycznego w najstarszej części zamku Lubomirskich w Wiśniczu
2022 - Złoty Medal Polonia Minor – Nagroda Samorządu Województwa Małopolskiego
2023 - Medal „Pro Patria” Szczecin
źródła:
Krzysztof Jeżowski, Dźwigaj. Rzeźba, 2004
Krzysztof Ślusarczyk, Czesław Dźwigaj. Dzieło w spiżu, 2006
Krzysztof Ślusarczyk, Czesław Dźwigaj. Od medalu do monumentu, 2008
Piotr Boroń, Krzysztof Ślusarczyk, Czesław Dźwigaj. Chorał polski, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2018
Czesław Dźwigaj, red. Krzysztof Kozłowski, Kraków 2004