Bohdan Dyakowski
(22 grudnia 1864 Kotiużyńce, Ukraina – 9 grudnia 1940 Kraków)
biolog, pedagog i popularyzator
rodzina
syn Eliasza i Ludwiki z domu Korczewska
Bohdan Dyakowski, 2 listopada 1954, źródło https://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=82116, autor nieznany
w 1890 roku, w Warszawie, poślubił Antoninę z Pfaffiusów (1869–1945), mieli trzy córki: Zofię (1895–1944), Marię (1902–1925) i Jadwigę (1905–1992)
biogram
Po ukończeniu warszawskiego gimnazjum klasycznego podjął studia przyrodnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, gdzie pracował jako asystent zoologa Augusta Wrześniowskiego. Uzyskał stopień kandydata nauk przyrodniczych, a następnie uczył biologii i fizyki w szkole realnej Włodzimierza Górskiego (dzisiejszym gimnazjum i liceum jego imienia) oraz w innych placówkach. Angażował się również w działalność tajnego kółka oświaty ludowej prowadzonego przez Mieczysława Brzezińskiego.
Pełnił funkcję sekretarza Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, a później osiadł w Krakowie, gdzie zajmował się opracowywaniem programów i metod nauczania przyrody. W swoich podręcznikach jako pierwszy odszedł od tradycyjnego układu systematycznego, wprowadzając nowatorski podział „według zbiorowisk”. Prowadził także wykłady z dydaktyki botaniki na Studium Pedagogicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wniósł ogromny wkład w popularyzację idei ochrony przyrody w Polsce i należał do współzałożycieli Ligi Ochrony Przyrody.
Był autorem kilkuset artykułów i notatek publikowanych w różnych czasopismach oraz ponad pięćdziesięciu książek – zarówno podręczników, jak i pozycji popularnonaukowych. Największą popularność zdobyły m.in. „Nasz las i jego mieszkańcy” oraz „Z naszej przyrody”. Wielokrotnie wznawiano także takie tytuły jak „Rośliny pokarmowe”, „Sąd nad żabami” czy „Jak urządzać gniazda”. Dużym zainteresowaniem cieszyły się również jego opowiadania dla młodzieży, m.in. „Patrol beskidzki. Opowiadanie wakacyjne”, „Wąż Władka” oraz „W góry, w góry, miły bracie”.
W książce „Nasz las i jego mieszkańcy”, napisanej pod koniec XIX wieku, połączył rzetelną wiedzę przyrodniczą z nowoczesnym, wciąż aktualnym podejściem proekologicznym. Zwracał się do sumienia czytelników, podkreślając konieczność ochrony leśnych organizmów i zachowania ich w naturalnym środowisku.
Nie mówię już o tym, że nie wolno łapać i więzić ptaków w klatkach, ale z utrzymania tych leśnych śpiewaków na uwięzi nic dobrego by nie wynikło. Strzyżyk i mysikrólik, tak wytrzymałe na zimno lub słotę, nie znoszą utraty wolności i giną w bardzo krótkim czasie, czasem natychmiast, nawet w ciągu jednej doby. Kogo naprawdę zachwyca ich śpiew, niech ich słucha na wolności, niech idzie zimą do lasu albo do ogrodu; ptaszki te są tak ufne, że pozwalają podejść bardzo blisko i zachwycać się do woli śpiewem, brzmiącym tam stokroć milej i weselej niż w klatce.
wybrane prace:
1905 – Ptaki pożyteczne i ich jaja
1905 – Atlas państwa zwierzęcego
1906 – Atlas motyli krajowych
1908 – Z puszczy Białowieskiej
1909 – Historia naturalna
1918 – Nauka o rzeczach i przyrodzie
1923 – Tatry
1923 – Nasz las i jego mieszkańcy
2023 - Zgrana kompania. Na wiejskim podwórku
1925 – O dawnych łowach i dawnej zwierzynie
1925 – Nasze ptaki wędrowne
1926 – Z naszej przyrody
1931 – Badacz dalekiej północy (Benedykt Dybowski)
1933 – Zarys botaniki wspólnie z W. Szaferem
1934 – Botanika wspólnie z W. Szaferem
1964 – Królowa górskiego źródła
kalendarium
1883 – ukończył gimnazjum klasyczne w Warszawie
1883-1888 - studiował na Cesarskim UW
1885-1887 - asystent zoologa Augusta Wrześniowskiego
1888 - uzyskał stopień kandydata nauk przyrodniczych
1896 - uczył biologii i fizyki
1896-1905 - sekretarz Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem
1905 – osiadł w Krakowie
1926 - miał wykłady z dydaktyki botaniki na Studium Pedagogiki UJ
źródła:
Polski Słownik Biograficzny. T. 5: Dąbrowski Jan Henryk – Dunin Piotr, Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, Kraków 1939-1946
Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005