Emil Dudziński
pierwotnie Dudek
(7 marca 1914 Kraków – 28 kwietnia 1980 Kraków)
trener lekkoatletyki, działacz sportowy
rodzina
syn Józefa, mechanika kolejowego, i Kunegundy z domu Kapusta
w 1944 roku poślubił Janinę Bisanz, mieli córkę Barbarę (ur. 1949)
biogram
Uprawiał lekkoatletykę jako zawodnik Cracovii. Ukończył krakowskie Gimnazjum Zakonu Pijarów im. Stanisława Konarskiego, po czym odbył roczną służbę wojskową w ramach Dywizyjnego Kursu Rezerwy przy 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej. Następnie podjął studia w Studium Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. W kampanii wrześniowej 1939 roku walczył w szeregach 12 Pułku Piechoty, gdzie został ciężko ranny w bitwie pod Biłgorajem. W czasie okupacji niemieckiej pracował fizycznie jako robotnik. Po zakończeniu wojny zmienił nazwisko z „Dudek” na „Dudziński”.
Po wojnie kontynuował karierę sportową w Cracovii, specjalizując się w biegach płotkarskich i wielobojach. Zdobył tytuły wicemistrza Polski w sztafetach 4 × 400 m oraz 4 × 100 m, a także zajął piąte miejsce w finale biegu na 400 m przez płotki. Startował również w biegach płaskich na różnych dystansach. Równolegle pracował jako urzędnik w Centrali Gospodarczej Spółdzielni Ogrodniczych w Krakowie. Na Uniwersytecie Jagiellońskim uzyskał tytuł magistra wychowania fizycznego, prowadził tam wykłady zlecone, a następnie został zatrudniony jako starszy asystent. Później podjął pracę w nowo utworzonej Wyższej Szkole Wychowania Fizycznego w Krakowie na stanowisku adiunkta. W WSWF, a następnie w Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie, pełnił kolejno funkcje zastępcy profesora, starszego wykładowcy, docenta kontraktowego i docenta mianowanego. Kierował Zakładem Lekkiej Atletyki oraz Katedrą Teorii i Metodyki Wychowania, a także sprawował funkcję dyrektora Instytutu Wychowania Fizycznego i Sportu. Był również prodziekanem Wydziału Wychowania Fizycznego WSWF oraz prorektorem AWF ds. rozwoju uczelni. Należał do pionierów polskiej nauki o sporcie, jako jeden z pierwszych uzyskując stopień naukowy doktora wychowania fizycznego. Autor około 50 prac naukowych i metodycznych.
Łączył działalność akademicką z pracą trenerską. W pierwszych latach po II wojnie światowej trenował lekkoatletów Cracovii, doprowadzając męską sztafetę 4 × 100 metrów do ustanowienia klubowego rekordu Polski (43,8 s) oraz zdobycia mistrzostwa kraju. Przed igrzyskami olimpijskimi w Helsinkach powierzono mu przygotowanie męskiej sztafety 4 × 100 metrów; wspierał także przygotowania sztafety kobiecej prowadzonej przez Otylię Kałużę, choć ostatecznie nie pojechał na igrzyska. Odpowiadał za szkolenie sprinterów i sprinterek reprezentacji Polski, a także za przygotowanie kobiecej kadry narodowej w okresie tzw. „wunderteamu”. Wprowadził do treningu sztafetę 4 × 50 metrów z zachowaniem pełnych stref zmian.
Wraz z Andrzejem Piotrowskim prowadził reprezentacyjną grupę sprinterek i płotkarek. W Krakowie trenował m.in. Barbarę Sobottę (Janiszewską), Marię Kusion-Bibro, Danutę Straszyńską, Halinę Górecką, Mirosławę Sałacińską i Elżbietę Szyroką, natomiast w Warszawie drugą grupę prowadził Piotrowski. Do jego podopiecznych należała także skoczkini wzwyż Jarosława Jóźwiakowska. Jako trener reprezentacji doprowadził Barbarę Sobottę do tytułu mistrzyni Europy, a kobiecą sztafetę 4 × 100 metrów do brązowego medalu igrzysk olimpijskich w Rzymie (Teresa Ciepły, Halina Górecka, Barbara Janiszewska, Celina Jesionowska), złotego medalu mistrzostw Europy (Teresa Ciepły, Barbara Sobotta, Elżbieta Szyroka, Maria Piątkowska) oraz brązowego medalu tej imprezy w innym składzie (Maria Chojnacka, Barbara Janiszewska, Celina Jesionowska, Maria Bibro). Podczas zwycięskiego biegu sztafeta ustanowiła rekord Europy – 44,5 s. Indywidualnie Teresa Ciepły zdobyła brązowy medal na 100 m, a Barbara Sobotta brąz na 200 m podczas mistrzostw Europy. Tuż przed igrzyskami w Tokio został zastąpiony na stanowisku trenera reprezentacji kobiet przez Andrzeja Piotrowskiego, oficjalnie z powodu przewagi zawodniczek z jego grupy w składzie olimpijskim.
Był także trenerem sekcji lekkoatletycznej AZS Kraków oraz wiceprezesem tej organizacji ds. sportowych. Pełnił liczne funkcje w Okręgowym Związku Lekkiej Atletyki, Polskim Związku Lekkiej Atletyki oraz w Europejskiej Federacji Lekkoatletycznej. Za swoją działalność otrzymał m.in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Medal 30-lecia Polski Ludowej, odznakę honorową „Zasłużony Nauczyciel PRL” oraz odznakę „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej”. Jego imieniem nazwano reprezentacyjny stadion lekkoatletyczny Akademii Wychowania Fizycznego.
Pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera L, rząd 45, miejsce 3).
wybrane prace:
1959 – Biegi krótkie kobiet
1973 – Dynamika rozwoju światowej lekkiej atletyki w okresie 1953-1969
kalendarium
1933-1939 - startował w barwach Cracovii w biegach krótkich i skokach
1935 - ukończył Gimnazjum Zakonu Pijarów im. Stanisława Konarskiego w Krakowie
1935-1936 - odbył służbę wojskową
1936-1939 - studiował w Studium Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego
1939 IX - walczył w szeregach 12 Pułku Piechoty
1939 IX 13 - został ciężko ranny podczas walk pod Biłgorajem
1945-1949 - zawodnik Cracovii
1945 III – 1948 - do jesieni był zatrudniony jako urzędnik w Centrali Gospodarczej Spółdzielni Ogrodniczych w Krakowie
1945 - wicemistrz Polski w sztafecie 4 x 400 metrów
1946 - wicemistrz Polski w sztafecie 4 x 100 metrów
1946 - zajął 5. miejsce w finale biegu na 400 metrów przez płotki
1946 V 15 - uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim stopień magistra wychowania fizycznego
1948 IX - w Studium Wychowania Fizycznego UJ zatrudniony na stanowisku starszego asystenta
1950 – doprowadził męską sztafetę Cracovii na dystansie 4 x 100 metrów do klubowego rekordu Polski (43,8) i mistrzostwa Polski
1950 IX 1 – adiunkt w nowo powstałej Wyższej Szkole Wychowania Fizycznego w Krakowie
1953-1961 - prodziekan Wydziału Wychowania Fizycznego WSWF
1953-1956 - odpowiadał za szkolenie biegów sprinterskich kobiet i mężczyzn w reprezentacji Polski
1953-1980 - trener w sekcji lekkoatletycznej AZS Kraków
1954-1975 - kierownik Zakładu Lekkiej Atletyki
1955-1961 – zastępca profesora
1956-1964 – odpowiadał za szkolenie reprezentacji Polski kobiet (w ramach tzw. wunderteamu)
1958 - jako trener reprezentacji doprowadził Barbarę Sobottę do tytułu mistrzyni Europy
1958 - trenował razem z Andrzejem Piotrowskim reprezentacyjną grupę sprinterek i płotkarek
1958, 1962 - jako trener reprezentacji doprowadził sztafetę 4 x 100 metrów do brązowego medalu na mistrzostwach Europy
1960 – doktor wychowania fizycznego
1960 - jako trener reprezentacji doprowadził sztafetę 4 x 100 metrów do brązowego medalu igrzysk olimpijskich w Rzymie
1960 - odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
1960-1965 – przedstawiciel Polski w Sekcji Kobiecej Międzynarodowej Federacji Lekkiej Atletyki
1961-1975 - starszy wykładowca
1967-1971 - kierownik Katedry Teorii i Metodyki Wychowania
1969 - odznaczony Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej”
1975-1978 - docent kontraktowy
1975-1978 - dyrektor Instytutu Wychowania Fizycznego i Sportu
1975 - odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej
1976-1979 - wiceprezes AZS w Krakowie ds. sportowych
1977 - odznaczony Odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”
1978 - docent nominowany
1978-1980 - prorektor AWF ds. rozwoju uczelni
źródła:
Konrad Gruda: 4 x 100 dla Polski. Warszawa 1967
Kazimierz Toporowicz Emil Dudziński (1914—1980) — Krótki rys życia i działalności, [w:] Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie. Rocznik Naukowy, tom 19 (1986)
„Tempo” 1961-10-30, 44, 7
„Tempo” 1964-06-01, 24, 5
„Echo Krakowa” 1980-05-03, 99, 3