Jerzy Wojciech Michał Dobrzycki
(22 września 1900 Inwałd koło Wadowic – 18 września 1972 Kraków)
historyk sztuki, legionista, działacz plebiscytowy
rodzina
z rodziny ziemiańskiej
biogram
Wychował się w Krakowie, mieszkając przy ul. Zwierzynieckiej 22 w domu swojej ciotki, Ludwiki z d. Stoczkiewicz Staroniowej. Ukończył Gimnazjum św. Anny, po czym rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim — najpierw na kierunku prawniczym, a następnie z historii sztuki.
Po odbyciu służby w Legionach Polskich, w trakcie której był internowany w obozach w Huszt i Udine, wrócił do Krakowa i wstąpił do Krakowskiej Legii Akademickiej (późniejszego Batalionu Akademickiego UJ). Służył w Dowództwie Miasta Krakowa, a następnie został skierowany do działań związanych z plebiscytem na Górnym Śląsku. W tym czasie oprowadzał po Krakowie działaczy plebiscytowych oraz pielgrzymów przybywających z Górnego Śląska, Śląska Cieszyńskiego, Spisza i Orawy. Studia ukończył, uzyskując tytuł doktora filozofii na podstawie pracy pt. „Śląska wytwórczość ceramiczna w XVIII wieku”.
W okresie międzywojennym aktywnie popularyzował wiedzę o Krakowie, działając w Towarzystwie Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. Zyskał rozgłos jako organizator licznych, cieszących się dużą frekwencją wycieczek po mieście, inicjator cotygodniowych zebrań naukowych oraz kursów dla przewodników, prowadzonych we współpracy z Polskim Związkiem Turystycznym. Podczas spotkań TMHiZK wielokrotnie zwracał uwagę na znaczenie skutecznej promocji Krakowa przy wykorzystaniu dostępnych wówczas mediów. Na falach Rozgłośni Krakowskiej Polskiego Radia prezentował cykl „Gawędy o starym Krakowie”. Był również pomysłodawcą pierwszych „Dni Krakowa” oraz „Konkursu na najpiękniejsze szopki krakowskie”. Zasiadał w Radzie Artystycznej Miasta Krakowa. Do wybuchu II wojny światowej pracował w Zarządzie Miejskim jako referent ds. propagandy i turystyki, kierownik Miejskiego Biura Propagandy, a następnie zastępca naczelnika Wydziału Oświaty, Kultury, Sztuki i Propagandy.
W czasie wojny został internowany w Rumunii. W Polskiej Szkole w Turnu-Severin uczył języka polskiego i łaciny, a następnie objął stanowisko kierownika biblioteki we Francuskim Instytucie Naukowym, organizując tam odczyty i wydarzenia artystyczne. Później przeniesiono go do Bukaresztu, gdzie został dyrektorem Szkoły Polskiej oraz zwierzchnikiem i wizytatorem polskiego szkolnictwa w Rumunii.
Po powrocie do kraju podjął pracę w Wydziale Oświaty Zarządu Miejskiego. Został mianowany dyrektorem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, tworząc jego struktury organizacyjne i wyznaczając kierunki rozwoju instytucji na kolejne dziesięciolecia.
Otrzymał tytuł członka honorowego Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. Za swoją działalność uhonorowano go licznymi odznaczeniami, w tym Śląskim Krzyżem Plebiscytowym, Śląskim Krzyżem Waleczności i Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi — przyznanym na wniosek władz Krakowa za oprowadzanie wybitnych gości po krakowskich zabytkach i muzeach. Otrzymał także Złoty Krzyż Zasługi za pracę na rzecz ochrony zabytków, promocji artystycznej miasta i współorganizację „Dni Krakowa”, a także Krzyż Oficerski Węgierskiego Orderu Zasługi — za opiekę nad węgierskimi środowiskami intelektualnymi odwiedzającymi Kraków oraz pomoc w gromadzeniu materiałów do publikacji „Polska i Węgry”. Wyróżniono go ponadto Złotą Odznaką „Za pracę społeczną dla miasta Krakowa”, Złotą Odznaką PTTK, odznaką „Zasłużony działacz kultury” oraz Nagrodą Miasta Krakowa za zasługi w upowszechnianiu kultury.
Pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera IA, rząd zachodni, po lewej Muszyńskiej).
wybrane prace:
1936 – album „Stary Kraków”
1947 - Zbytki króla Heroda [w:] „Od A do Z”, nr 8
1961 - Hejnał krakowski (wydanie II poprawione 1983)
1955 - Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, jego dzieje i zbiory
kalendarium
1917-1918 – w Legionach Polskich
1918 - ukończył Gimnazjum św. Anny
1918 - zapisał się na Uniwersytet Jagielloński, gdzie studiował prawo
1919 III – pełnił służbę w Dowództwie Miasta w Krakowie
1919 X - przydzielony do prac związanych z plebiscytem na Górnym Śląsku
1919-1923 – studiował historię sztuki i archeologię klasyczną
1921 - asystent w Urzędzie Konserwatorskim Województwa Krakowskiego
1922-1923 - referent oświatowo-kulturalny w Muzeum Przemysłowym w Krakowie
1922 - Śląski Krzyż Plebiscytowy
1922 - Śląski Krzyż Waleczności i Zasługi
1923 - ukończył studia uniwersyteckie uzyskując stopień doktora filozofii UJ
1923-1926 – kustosz w Muzeum Etnograficznym w Krakowie
1926-1928 – kontynuował studia z historii sztuki podróżując do Francji i Włoch
1929 VII 13 - Srebrny Krzyż Zasługi
1929-1939 - prowadził audycję „Gawędy o starym Krakowie”
1930-1939 – członek Rady Artystycznej miasta Krakowa
1934–1939 - kierownik Miejskiego Biura Propagandy Artystycznej
1936 - zainicjował pierwsze „Dni Krakowa”
1937 – uruchomił „Konkurs na najpiękniejsze szopki krakowskie”
1938 - Złoty Krzyż Zasługi
1938 - Krzyż Oficerski Węgierskiego Orderu Zasługi
1939 IX – 1945 VIII – internowany w Rumunii
1942 - kierownik biblioteki we Francuskim Instytucie Naukowym
1944 - przeniesiony do Bukaresztu
1946 VI 1 – 1964 - dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Krakowa
1955 – docent
1957 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
1958 -Nagroda m. Krakowa za zasługi na polu upowszechniania kultury
1959 - Złota Odznaka „Za pracę społeczną dla miasta Krakowa”
1964 - Odznaka „Zasłużony działacz kultury”
1966 - Złota Odznaka PTTK
1996 – miasto nazwało jego imieniem ulicę w VII dzielnicy Zwierzyniec, w Przegorzałach, przecznicę ul. Nietoperzy
źródła:
S. Łoza, Czy wiesz kto to jest, Warszawa 1938
Jerzy Dobrzycki, Z lat przełomowych. Okruchy wspomnień, Kraków 1938
Katarzyna Winiarczyk, Nie od razu będziesz przewodnikiem. Zasługi Jerzego Dobrzyckiego na polu tworzenia kadry przewodników miejskich po Krakowie [w:] Krzysztofory nr 31, Kraków 2013