Kazimierz Dobrowolski
(20 grudnia 1894 Nowy Sącz – 26 marca 1987 Kraków)
historyk kultury, etnograf, socjolog
rodzina
syn Ignacego, urzędnika skarbowego, i Kazimiery z Szulców
w 1925 roku poślubił Marię Mrazak (1895-1984)
biogram
Ukończył krakowskie Gimnazjum św. Jacka, zdając maturę z wyróżnieniem. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na Uniwersytecie Wiedeńskim. Już w okresie studiów angażował się w działalność lewicową, działając w krakowskim stowarzyszeniu młodzieży socjalistycznej „Promień” oraz w akademickim kole „Spójnia”. Studia uzupełniał w Paryżu na Sorbonie (socjologia i antropogeografia) oraz w London School of Economics (antropologia społeczna).
Karierę zawodową rozpoczął jako aplikant w Archiwum Akt Dawnych miasta Krakowa, następnie pracował w Bibliotece Jagiellońskiej. W tym czasie uczestniczył w pracach Komitetu Plebiscytowego Spisko-Orawskiego w Nowym Targu, kierując sekcją propagandy. Będąc zatrudnionym w Bibliotece, kontynuował studia socjologiczno-antropologiczne w Paryżu i Londynie. Habilitował się na UJ z historii kultury, uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego i objął Katedrę Socjologii i Etnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W 1939 roku znalazł się wśród 183 krakowskich uczonych aresztowanych w ramach Sonderaktion Krakau i został osadzony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen. Po zwolnieniu powrócił do Krakowa i włączył się w działalność tajnego nauczania, prowadząc seminarium etnograficzne. W jego mieszkaniu przy ul. Zduńskiej 18 na Dębnikach odbywały się także wykłady matematyki prowadzone przez prof. Stanisława Gołąbka oraz tajne komplety gimnazjalne organizowane przez jego żonę Marię.
Po zakończeniu wojny wrócił na uczelnię, obejmując ponownie Katedrę Socjologii i Etnologii. Był również organizatorem i pierwszym dyrektorem Wyższej Szkoły Nauk Społecznych Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych w Krakowie.
Jego zainteresowania badawcze obejmowały historię kultury, etnografię i socjologię. Opracował tzw. metodę integralną, zakładającą wszechstronne ujmowanie zjawisk społeczno-kulturowych. Podkreślał konieczność analizowania ich w powiązaniach funkcjonalnych oraz w kontekście „podłoża historycznego”, rozumianego jako zespół czynników demograficznych, ekonomicznych, geograficznych, kulturowych, politycznych, technicznych i psychologicznych. Tak szerokie ujęcie pozwalało nie tylko interpretować aktualne zjawiska społeczne, lecz także rekonstruować wcześniejsze etapy rozwoju społeczeństwa. Metoda ta stała się podstawą badań historyczno-terenowych, w których zalecał stosowanie różnorodnych technik, takich jak wywiady, ankiety czy obserwacja.
Po II wojnie światowej zasiadał w Miejskiej Radzie Narodowej w Krakowie oraz działał w Miejskim Komitecie Obrońców Pokoju. Był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, honorowym przewodniczącym Komisji Socjologicznej PAN w Krakowie, należał do wielu towarzystw naukowych i organizacji społecznych, m.in. Rady Naukowej dla Zagospodarowania Ziem Odzyskanych, Instytutu Zachodniego w Poznaniu, Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego oraz Węgierskiego Towarzystwa Etnograficznego. Angażował się także w działania na rzecz walki z alkoholizmem.
Uhonorowany licznymi odznaczeniami i wyróżnieniami, w tym Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem UJ „Merentibus” oraz tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu im. Jana Amosa Komeńskiego w Bratysławie.
Mieszkał na osiedlu Salwator.
Pochowany wraz z żoną na cmentarzu Salwatorskim (sektor SC 12, rząd C, nr grobu 6).
wybrane prace:
1920 – Znaczenie metryk kościelnych dla badań naukowych
1922 – Europa we wczesnym średniowieczu
1923 - Dzieje kultu św. Floriana w Polsce do połowy XVI wieku
1924 – Z dziejów książki w Polsce średniowiecznej
1924 - Wróżda i pojednanie w sądownictwie polskich wsi beskidowych XVI i XVII w.
1924 – W sprawie skupu sołectw w Polsce w XV i XVI wieku
1927 – Modlitewnik królewicza Aleksandra
1933 - Studia nad kulturą naukową w Polsce do schyłku XVI stulecia
1933 - Włościańskie rozporządzenie ostatniej woli na Podhalu w XVII i XVIII wieku
1935 - Najstarsze osadnictwo Podhala
1966 - Studia nad życiem społecznym i kulturą
1967 - Studia z pogranicza historii i socjologii
1970 - Studia podhalańskie [w:] Pasterstwo Tatr polskich i Podhala
1973 - Teoria procesów żywiołowych w zarysie
kalendarium
1912 - złożył z odznaczeniem egzamin dojrzałości
1912-1914 - studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim
1912-1920 - uczestniczył w pracach Uniwersytetu Ludowego im. Adama Mickiewicza
1915-1916 – studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim
1920 - brał udział w Komitecie Plebiscytowym Spisko-Orawskim w Nowym Targu
1919 – stopień doktora filozofii uzyskał na UJ
1920-1935 – zatrudniony w Bibliotece Jagiellońskiej
1923-1928 i 1945-1948 - uczestniczył w pracach Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych
1925 - uzupełniał studia w dziedzinie socjologii i antropogeografii na paryskiej Sorbonie
1932 – habilitował się
1934 – uzupełniał studia w dziedzinie antropologii społecznej w London School of Economics
1935 - profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego
1938 – członek Towarzystwa Naukowego we Lwowie
1939 XI 6 - aresztowanych w ramach hitlerowskiej Sonderaktion Krakau
1940 II 8 – uwolniony z obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen
1946 - mianowany profesorem zwyczajnym
1946-1950 - dyrektor Wyższej Szkoły Nauk Społecznych Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych w Krakowie
1962 - członek korespondent Polskiej Akademii Nauk
1965 - otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu w Bratysławie
1965 - przeszedł na emeryturę
1969 – członek rzeczywisty PAN
1969 - Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa”
1984 - Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
źródła:
Kto jest kim w Polsce 1984. Informator biograficzny, Warszawa 1984
Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Jan Wiktor Tkaczyński (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków 2018
Jerzy Wyrozumski, In memoriam: Kazimierz Dobrowolski (20 X II 1894 - 26 III 1987, „Kwartalnik Historyczny” R. 95 nr 2 (1988)
Wroński Tadeusz, Kronika okupowanego Krakowa, Kraków 1974
Gwiazdomorski Jan, Wspomnienia z Sachsenhausen, Kraków 1969