Wojciech Albert Długoraj

Wojtaszek

(1555 Gostyń - po 1619)

lutnista i kompozytor 

biogram

           Nauki gry na lutni pobierał na koszt hetmana Samuela Zborowskiego, u którego służył od najmłodszych lat. Jako wybitny wirtuoz szybko zdobył rozgłos i uznanie. Gdy jego protektor został skazany na banicję za awanturnictwo i zabójstwo, a następnie schronił się w Siedmiogrodzie, Długoraj popadł w trudne położenie i opuścił dwór Zborowskich. Przez pewien czas przebywał w klasztorze karmelitów, ostatecznie jednak wstąpił do bernardynów w Krakowie i złożył śluby zakonne. Już po roku został jednak wydalony z klasztoru z powodu niewłaściwego trybu życia.

           Po elekcji Stefana Batorego na króla Polski Samuel Zborowski powrócił do kraju, a Długoraj ponownie nawiązał z nim kontakt – zapewne pod przymusem powrócił do służby na jego dworze. Nie dochował jednak lojalności wobec dawnego chlebodawcy i przekazał Janowi Zamoyskiemu dokumenty świadczące o udziale Zborowskiego w spisku przeciwko królowi. W rezultacie Zborowski został oskarżony o przygotowywanie zamachu na monarchę, skazany na śmierć i stracony w Krakowie.

           Objął następnie stanowisko lutnisty królewskiego, otrzymując jak na owe czasy wysokie wynagrodzenie – 192 złote rocznie, a ponadto dodatkowe dochody w wysokości 156 złotych, mieszkanie oraz pełne utrzymanie na dworze. Przebywał głównie w Krakowie, towarzyszył też Batoremu w podróżach do Warszawy i Grodna. W obawie przed zemstą rodu Zborowskich musiał jednak opuścić kraj i udać się do Niemiec, gdzie najpewniej spędził resztę życia w Lipsku i Wittenberdze.

           Mimo burzliwych kolei losu pozostał cenionym muzykiem. Uważano go za następcę słynnego Walentina Bakfarka. Jego kompozycje zachowały się m.in. w zbiorze muzyki lutniowej Thesaurus harmonicus oraz w rękopiśmiennej Tabulaturze Długoraja, obejmującej około 550 utworów – anonimowych bądź sygnowanych nazwiskami współczesnych mu twórców – która mogła stanowić jego repertuar. Przetrwały również pojedyncze druki wydane w Kolonii. Tworzył villanelle, fantazje lutniowe i tańce polskie; jego utwory cechują się melodyjnością, efektowną wirtuozerią oraz częstym zastosowaniem faktury polifonicznej.

           Zygmunt Gloger w swej Encyklopedii staropolskiej podaje, że: „miał głos przedziwny i dar do gry na lutni i do kompozycyi”.

wybrane prace:

1603 – zbiór Thesaurus harmonicus Jeana Babtiste Besarda

~1603-1604 – rękopiśmienna Tabulatura Philippa Hainhofera

~1619 – rękopiśmienna Tabulatura Długoraja (wydanie faksymilowe t. 1-3 2001-04 w Lubece)

kalendarium

1574 - uciekł z dworu Zborowskich

1580 V 12 - złożył śluby zakonne u bernardynów w Krakowie

1581 - usunięty z klasztoru za niewłaściwy tryb życia

~1583 – ponownie uciekł od Zborowskiego

1583 VII 1 – 1586 I 15 – lutnista królewski na dworze Stefana Batorego

1590 – starał się o przyjęcie na dwór księcia Ludwika w Stuttgarcie

~1619 – w Lipsku

źródła:

Polski Słownik Biograficzny. T. 5: Dąbrowski Jan Henryk – Dunin Piotr, Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1938

Piotr Poźniak, Długoraj Wojciech, [w:] Encyklopedia Muzyczna. Red.: E. Dziębowska. Tom 2, Kraków 1984 

Piotr Poźniak, Utwory Wojciecha Długoraja w rękopisach z Bazylei, Genui i Kolonii oraz w druku E. Mertela, [w:] Almanach muzykologii krakowskiej: 1911–2011, red. M. Woźna-Stankiewicz, Z. Dobrzańska-Fabiańska i A. Sitarz, Kraków 2016

M. Hanuszewska, Mały leksykon 1000 kompozytorów, PWN, 1986, wyd. V

Lech Męczarski, Wojciech Długoraj z Gostynia. Nieznany mistrz muzyki renesansowej, „Gazeta Gostyńska” 1991, nr 18; nr 19/20; 1992, nr 1; nr 2