Szymon Dankowicz
(3 listopada 1834 Częstochowa – 8 maja 1910 Wiedeń)
rabin, kaznodzieja, pedagog, autor kazań
rodzina
rodzice: Jakub i Perla Dankowicz
poślubił Maria Schermesser
dzieci: Rosalia, Cecylia, Helena, Filip Samuel, Zygfryd
biogram
Był absolwentem warszawskiej Szkoły Rabinów oraz Żydowskiego Seminarium Teologicznego we Wrocławiu. Dzięki stypendium naukowemu mógł następnie podjąć studia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym warszawskiej Szkoły Głównej; fundowało je stowarzyszenie Lomde(j) Tora działające przy reformowanej (tzw. „niemieckiej”) synagodze przy ul. Daniłowiczowskiej w Warszawie. Na Uniwersytecie Jagiellońskim obronił – zapewne jako dysertację doktorską – pracę poświęconą wpływowi Awesty na kulturę ludów semickich, którą opublikował na początku lat 70. XIX wieku. Posiadał także rabinacką smichę (uprawnienie do nauczania), otrzymaną od Dowa Bera Meiselsa.
Na przełomie lat 50. i 60. XIX wieku działał w warszawskim środowisku asymilatorskim skupionym wokół Samuela Henryka Merzbacha i Aleksandra Kraushara. Brał udział w manifestacjach patriotycznych, za co został aresztowany przez władze rosyjskie i zesłany; po ucieczce włączył się w powstanie styczniowe. Od połowy lat 60. XIX wieku był kaznodzieją w krakowskiej Synagodze Postępowej, a następnie został oficjalnie mianowany rabinem reformowanej synagogi Tempel na Kazimierzu przez prezydenta Krakowa Józefa Dietla. Od tego momentu w Templu coraz wyraźniej dominował język polski, który z czasem stał się wręcz kluczowym kryterium przy obsadzaniu stanowiska rabina tej synagogi.
Równolegle uczył religii w kilku krakowskich szkołach średnich (między innymi w gimnazjum Nowodworskiego i św. Jacka) oraz kierował szkołą izraelicką na Kazimierzu. Angażował się też w działalność Oddziału Nauk Moralnych Towarzystwa Naukowego Krakowskiego oraz Stowarzyszenia Przyjaciół Oświaty Ludowej. Opublikował kilka kazań, z których najbardziej znane jest Kazanie na przeniesienie zwłok Kazimierza Wielkiego, a także drukował teksty w postępowej prasie żydowskiej – „Izraelicie” i „Jutrzence”.
O jego ostatnim okresie życia wiadomo niewiele: najczęściej przyjmuje się, że spędził go w Wiedniu, choć spotyka się również przekazy sugerujące wyjazd do Francji.
wybrane prace:
1862, 1873 - podręcznik do nauki religii mojżeszowej w języku polskim
1865 - Dzieje ludu izraelskiego od stworzenia świata do powrotu Izraelitów z niewoli babilońskiej, podług Beera z tekstem hebrajskim
1869 VII 8 - Kazanie na przeniesienie zwłok Kazimierza Wielkiego
1869 – kazanie Wiśnicz spalony
kalendarium
1861-1862 - uczestnik manifestacji patriotycznych w Warszawie
1863-1864 – brał udział w powstaniu styczniowym
1867 – zamieszkał w Krakowie
1868 - mianowany na stanowisko rabina reformowanej Synagogi Tempel
1868 I 18 – uroczyste wprowadzenie do synagogi Tempel
1868 - w sali be(j)t ha-midraszu rozpoczął prowadzenie bezpłatnego kursu języka polskiego dla miejscowych Żydów
1869-1872 – dyrektor szkoły izraelickiej na Kazimierzu
1875 – objął urząd rabina na Pomorzu, a następnie na Morawach
1889-1891 – rabin krajowy Bułgarii
źródła:
Polski Słownik Biograficzny, t. 4, Kraków 1938
Borzymińska Z., Żebrowski A., Dankowicz Szymon, [w:] „Polski słownik judaistyczny. Dzieje, kultura, religia, ludzie”, t. 1, Warszawa 2003
Maślak-Maciejewska A., Rabin Szymon Dankowicz (1834–1910) – życie i działalność, Kraków 2013
Tomaszewski J., Żbikowski A., Żydzi w Polsce. Dzieje i kultura. Leksykon, Warszawa 2001