Dalajlama XIV

Tenzin Gjaco

(6 lipca 1935 Takcer, Tybet - )

duchowy i świecki przywódca Tybetańczyków 

rodzina

pochodzi z chłopskiej rodziny

biogram

           W wieku dwóch lat chłopiec, którego świeckie imię brzmiało Lhamo Thondup, po długich i zgodnych z wielowiekową tybetańską tradycją poszukiwaniach kolejnych wcieleń dalajlamów został rozpoznany jako inkarnacja XIII Dalajlamy, Thuptena Gjaco. Wyświęcono go na mnicha i nadano imię duchowe: Dzietsyn Dziambel Ngałang Losang Jeszie Tenzin Gjaco - Najczcigodniejszy, Doskonałej Chwały, Elokwentny, Inteligentny Dzierżawca Nauk, Ocean Mądrości. Jednak tybetańscy buddyści zazwyczaj mówią o nim Yeshe Norbu - Klejnot spełniający życzenia lub Kundun - Obecność.
           Tybet od XVIII wieku znajdował się pod prawnym zwierzchnictwem Chin, w 1912 roku odzyskał niepodległość, pozostając w neokolonialnej zależności od Rosji i Wielkiej Brytanii. W 1950 roku, nie uzyskując poparcia niepodległościowych dążeń w ONZ, przejęty został za zgodą ówczesnego dalajlamy przez Chiny, które wprowadziły system prześladowań religijnych i narodowościowych. Doprowadziło to w 1959 roku do krwawo stłumionego powstania. Autonomia uzyskana w 1965 roku nie przyniosła faktycznej wolności, co spowodowało wystąpienia antychińskie w 1987 i 1989 roku.
           Obecny dalajlama, na emigracji w Indiach, próbuje w pokojowy sposób rozwiązać konflikt, zwracając uwagę społeczności międzynarodowego na sytuację swojego narodu. Za tę działalność otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.
            Niezmienne stanowisko Chin, przeciwnych rezygnacji z tego terytorium, sprawia, że problem Tybetu nie został wciąż rozwiązany, a dalajlama musi przebywać na wygnaniu.

kalendarium

1937 - zidentyfikowany jako następca dalajlamy
1950 - intronizowany (miesiąc po wkroczeniu do Tybetu wojsk chińskich)
1959 - udał się na emigrację w Indiach (Dharamsala - siedziba rządu na wychodźstwie)
1987 - w Waszyngtonie przedstawił 5-punktowy plan pokojowego rozwiązania kwestii tybetańskiej (tzw. Buddyjska karta Tybetu)
1989 - otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla
2008 XII 8 - odebrał w Krakowie doktorat honoris causa UJ

źródła:

John Powers, Introduction to Tibetian Buddhism, tłum. polskie: Wprowadzenie do Buddyzmu Tybetańskiego, Kraków 1999

Gilles Van Grasdorff, Le Dalaї-Lama. La biographie non autorisée, tłum. polskie: Biografia XIV Dalajlamy, Katowice 2005