Teofila Certowicz

Czertowicz

(22 maja 1862 Bryckie, Ukraina – 21 września 1918 Warszawa)

rzeźbiarka 

rodzina

herbu Lubicz

córka Władysława, lekarza, uczestnika powstania styczniowego, i Henryki z Kuczalskich 

Teofila Certowicz (1862-1918)

siostra: Józefa, żona Artura Gruszeckiego, pisarza; Anieli, żona Leona Rogozińskiego, rolnika i działacza społecznego 

biogram

           Urodziła się na Kresach, początkowo uczyła się rzeźby u Marcela Guyskiego w Krakowie, następnie w Paryżu u Helene Bertaux, Rene Saint-Marceau, Antonona Mercie, Henri Chapu. Po powrocie do kraju zamieszkała w Krakowie, mieszkała w Bronowicach Małych, jej pracownia znajdowała się przy ul. Wolskiej 16.

           Tworzyła głównie portrety (między innymi J. Matejki, A. Federowicza, M. Pawlikowskiego, H. Sienkiewicza), prace o tematyce religijnej oraz alegoryczno–symboliczne. Była autorką epitafium ks. A. Kordeckiego w kościele Paulinów, a także obelisków, lamp i orłów zdobiących sadzawkę św. Stanisława na Skałce.

           Była osobowością wybitną, a jej twórczość rzeźbiarską charakteryzują profesjonalne umiejętności i duża wrażliwość. Poza własną twórczością zajmowała się też działalnością pedagogiczną, prowadziła założoną przez siebie Szkołę Sztuk Pięknych dla Kobiet, gdzie rysunek i malarstwo wykładali Włodzimierz Tetmajer i Jacek Malczewski. Co kwartał wyznaczała dla swych uczennic nagrody konkursowe w kwocie 300 koron, a przy końcu roku szkolnego fundowała dla najzdolniejszych nagrody w postaci medali złotych, srebrnych i brązowych. Należała do Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, była przewodnicząca Koła Artystek Polskich w Krakowie.

           Przeniosła się do Warszawy i wstąpiła do Zgromadzenia Panien Kanoniczek. Oddała się działalności filantropijnej, a swój majątek przeznaczyła na internat dla chłopców.

           W Muzeum Narodowym w Krakowie znajdują się jej rzeźby wykonane w marmurze: Chrystus, Morfeusz i Św. Cecylia. Dzieła swoje wystawiała w Berlinie, Paryżu i Wiedniu.

           Pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

wybrane prace

1889 - Morfeusz

1901 - Dobry pasterz

1902 – epitafium ks. Augustyna Kordeckiego w kościele Paulinów na Skałce

kalendarium

1881 – rozpoczęła naukę rzeźby u M. Guyskiego w Krakowie

1882-1893 – pobierała nauki w Paryżu

1893–1904 - mieszkała w Krakowie

1893 – na wystawie w Zachęcie otrzymała trzecią nagrodę za płaskorzeźbę w brązie „Fragment”

1897 II 25 – otworzyła w Krakowie pierwszą szkołę artystyczną dla kobiet

1897-1902 - prowadziła założoną przez siebie Szkołę Sztuk Pięknych dla Kobiet

1901-1905 – członek TMHiZK

1902-1903 – pełniła funkcję przewodniczącej Koła Artystek Polskich w Krakowie

1903 XI 9 – Henryk Sienkiewicz zapraszał ją na partyjkę winta w towarzystwie między innymi swojej siostry Heleny oraz Marii Babskiej

1904 – zamieszkała w Warszawie

1904 XII 8 – wstąpiła do Zgromadzenia Panien Kanoniczek w Warszawie

1910 – zaprezentowała 14 swoich prac na wystawie w Zachęcie

źródła:

Józef Nekanda Trepka, Tola Cerowiczówna, „Tygodnik Ilustrowany”, nr 47, 1902-11-22

Janina Wiercińska,: Certowicz Teofila, [w:] Słownik Artystów Polskich i Obcych w Polsce działających, Warszawa 1971

Helena d'Abancourt: Certowicz Teofila [w:] Polski słownik biograficzny, t. 3, Kraków 1937, reprint Kraków 1989