Sebastian Jan Kanty Czochron
(1749 Śródka koło Poznania – 20 marca 1819 Luborzyca koło Krakowa)
ksiądz, prawnik kanonista, nauczyciel
rodzina
syn Marcina, burmistrza Śródki, i Katarzyny z Kuczkowskich
biogram
Uczęszczał do poznańskiej szkoły parafialnej, później kształcił się w Akademii Lubrańskiego, a następnie studiował w Krakowie (filozofię, teologię, prawo kościelne i cywilne), gdzie uzyskał tytuł doktora filozofii i gdzie przyjął święcenia kapłańskie.
Początkowo kierował szkołą parafialną Św. Ducha w Krakowie, następnie został nauczycielem matematyki w Kolegium Nowodworskiego. Na polecenie Hugo Kołłątaja i na koszt Komisji Edukacji Narodowej odbył w Wiedniu i Strasburgu specjalistyczne studia z prawa kanonicznego. W Strasburgu uzyskał doktorat prawa kanonicznego na podstawie pracy Assertiones ex historia iuris canonici et iure ecclesiastico universo selectae, dedykowanej królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu.
Został prefektem studiów w Liceum Krzemienieckim, napisał rozprawę na temat doktryny kanonistów józefińskich dotyczącej władzy papieskiej i biskupiej w Kościele.
Po powrocie do Krakowa rozpoczął pracę w archiwum Szkoły Głównej, objął stanowisko sekretarza Szkoły Głównej Koronnej, rozpoczął wykłady prawa kanonicznego oraz został wice profesorem Kolegium Moralnego. Po uzyskaniu patentu profesorskiego objął Katedrę Procesu Kościelnego i rozpoczął wykłady procesu kościelnego (włączając w nie wiele wiadomości z zakresu prawa świeckiego). Gdy w ramach reorganizacji Szkoły Głównej zlikwidowano jego katedrę, przeniesiono go na emeryturę, przyznając dożywotnio probostwo w Luborzycy.
Był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego humanitaryzmu, gorącym orędownikiem humanitaryzmu prawniczego (zwolennik ograniczania stosowania kary śmierci, zniesienia procesu o czary, wyeliminowania tortur z procesu karnego). Autor podręczników z zakresu historii prawa kościelnego i polskiej myśli ekonomicznej, a także fizyki, astronomii i algebry.
Na publicznym posiedzeniu uniwersytetu wygłosił w obecności Stanisława Augusta Poniatowskiego Dysertację o prawodawstwie kryminalnym, w której domagał się równości wobec prawa i ograniczenia represji karnej, żądał jednakowej kary dla ubogich i majętnych, dla pana i sługi, i to takiej kary, która by kryła w sobie tylko tyle surowości, ile potrzeba dla przykładu, a tyle ducha miłosierdzia, iżby była w stanie poprawić przestępcę.
Pochowany na Cmentarzu Rakowickim (kwatera La).
wybrane prace:
1780 - Wiadomości algebraiczne
1782 - Uwagi moralne gruntujące się na prawie natury i religii dla wiadomości i pożytku młodzieży narodowej
1786 - rękopis Dysertacja z prawa kanonicznego
1788 - Dysertacja o prawodactwie kryminalnym
1790 - rękopis O wymiarze sprawiedliwości kryminalnej
1799-1980 – podręcznik Institutiones processus iudiciarii fori ecclesiastici et civilis
kalendarium
1768 – w Kolegium Lubrańskiego studiował filozofię
1769 – przeniósł się do Krakowa
1769 – przyjął niższe święcenia
1770 – przyjął święcenia kapłańskie
1771 IV 20 – uzyskał tytuł bakałarza
1773 IV 26 – uzyskał stopień doktora filozofii
1773–1776 – kierował szkołą parafialną Św. Ducha
1774–1778 – wydawał Kalendarz polski i ruski
1775 – rozpoczął wykłady matematyki w Kolegium Nowodworskiego
1782 – otrzymał stypendium Komisji Edukacji Narodowej na studia zagraniczne
1782–1785 – studiował prawo kościelne w Wiedniu i Strasburgu
1785 – w Strasburgu uzyskał doktorat prawa kanonicznego
1786 – rozpoczął pracę w archiwum Szkoły Głównej Koronnej
1787–1790 – pełnił funkcję sekretarza Szkoły Głównej
1787 V 12 – na publicznym posiedzeniu uniwersytetu wygłosił w obecności Stanisława Augusta Poniatowskiego Dysertację o prawodawstwie kryminalnym
1790 – profesor i kierownik Katedry Prawa Kanonicznego
1804 – proboszcz w parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Luborzycy
1815 – jako emeryt (profesor wysłużony) podpisał Statut Towarzystwa Naukowego z Uniwersytetem Krakowskim Złączonego
1816 – członek czynny Towarzystwa Naukowego Krakowskiego
źródła:
M. Skorzepianka, Czochron Sebastian Jan (1749-1819), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 4, Kraków 1938
Słownik biograficzny historii Polski, Ossolineum, Wrocław 2005
Z. Zdrójkowski: Sebastian Czochron (1750-1819) Krakowski Kanonista Wieku Oświecenia Przedstawiciel Humanitarnej Myśli Karnej w Polsce. [w:] Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Prawo, z. 2 (5), Toruń 1961