Ryszard Czekała
(5 marca 1941 Bydgoszcz – 30 października 2010 Kraków)
scenarzysta i reżyser filmów animowanych oraz fabularnych, artysta plastyk
biogram
Po ukończeniu Wydziału Malarstwa i Grafiki krakowskiej ASP, w Pracowni Rysunku Filmowego pod kierunkiem Kazimierza Urbańskiego, wraz z profesorem Urbańskim i innymi jej absolwentami, między innymi J. J. Antoniszem, Krzysztofem Raynochem, Janem Januarym Janczakiem założył Studio Filmów Animowanych w Krakowie, które do końca lat osiemdziesiątych było jednym z czołowych ośrodków europejskiego kina autorskiego.
Jako realizator filmów animowanych zadebiutował dwa lata później filmem Ptak, który wraz z filmami Syn i Apel przyniosły mu wielkie uznanie na całym świecie. Po ukończeniu studiów reżyserskich w PWSFTviT w Łodzi debiutował jako reżyser filmów fabularnych wielokrotnie nagradzanym filmem Zofia i przez prawie dekadę tworzył wyłącznie filmy fabularne, by po zrealizowaniu czterech filmów fabularnych znowu powrócić do animacji.
Jest jednym z festiwalowych rekordzistów naszej kinematografii. Tylko dwa jego filmy - Syn i Apel - zostały nagrodzone na 11 festiwalach, zdobywając łącznie 13 nagród, między innymi w Adelajdzie, Annecy, Cork, Mannheim, Nowym Jorku, Oberhausen, Teheranie i Krakowie. Za debiutancki film Zofia otrzymał między innymi Grand Prix MFF w San Remo.
Problemy zdrowotne i osobiste ograniczyły w ostatnim okresie życia jego możliwości twórcze.
Pochowany na Cmentarzu Rakowickim (kwatera XVLI, rząd wschodni, miejsce 8)
wybrane prace:
Filmy animowane:
1966 - Czar kółek współpraca realizatorska
1967 - Tren Zbója współpraca realizatorska
1968 - Ptak realizacja, scenariusz
1970 - Apel realizacja
1970 - Syn realizacja, scenariusz
1971 - Wypadek reżyseria, scenariusz
1973 - Dzień reżyseria, scenariusz, scenografia
1973 - Sekcja zwłok realizacja, scenariusz
1974 - Abecadło opieka artystyczna
1974 - Hasło scenariusz
1975 - Woda reżyseria, scenariusz, opracowanie plastyczne
1975 - Awaria (Kiwerski K.) opieka artystyczna
1987 - Kredą rysowane scenariusz
1985 - Do utraty głów reżyseria, scenariusz, opracowanie plastyczne
1986 - Clown scenariusz
1997 - Człowiek i chleb reżyseria, scenariusz
2001 - Nowy dzwon reżyseria
Filmy fabularne:
1976 - Zofia reżyseria i scenariusz
1978 - Płomienie reżyseria i scenariusz
1982 - Przeklęta ziemia reżyseria i scenariusz
1983 - Piętno reżyseria i scenariusz
Nagrody filmowe:
animacje
2002 - Nowy dzwon Kraków (Ogólnopolski Festiwal Autorskich Filmów Animowanych) Srebrna Kreska
1973 - Wypadek Adelaide - Auckland (MFF) Złoty Krzyż Południa
1972 - Apel Nowy Jork (MFFA) "Srebrny Praksinoskop" w kategorii filmów społecznych
1971 - Syn Złota Kaczka - Nagroda "Filmu" za najlepszy polski film krótkometrażowy wyświetlany na ekranach w 1970 roku
1971 - Apel Teheran (MFF dla Dzieci) Nagroda Krytyki Filmowej
1971 - Apel Oberhausen (MFFK) Nagroda Towarzystwa Wyższych Szkół Ludowych
1971 - Apel Oberhausen (MFFK) Nagroda Jury ASIFA
1971 - Apel Kraków (Krakowski FF - Konkurs Krajowy; do roku 2000 Ogólnopolski FFK) "Brązowy Lajkonik"
1971 - Apel Cork (MFF) I Nagroda "Statuetka św. Finbara" w kat. filmów krótkometrażowych
1971 - Apel Annecy (Międzynarodowy Festiwal Filmów Animowanych) Grand Prix (ex aequo)
1971 - Syn Adelaide - Auckland (MFF) Złoty Krzyż Południa
1970 - Syn Syrenka Warszawska (Nagroda Klubu Krytyki Filmowej SDP) przyznana podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie
1970 - Syn Mannheim (MFF) "Złoty Dukat"
1970 - Syn Kraków (Ogólnopolski Festiwal Filmów Krótkometrażowych) Nagroda Przewodn. PRN Krakowa "Srebrny Lajkonik" (do 1964 "Złoty Smok Wawelski")
1970 - Syn Kraków (Międzynarodowy Festiwal Filmów Krótkometrażowych) Nagroda Specjalna Przewodniczącego Prezydium Rady Narodowej Krakowa "Złoty Smok" za "nowatorstwo formy graficznej, która znajduje potwierdzenie w polskiej tradycji grafiki"
Filmy fabularne:
1977 - Zofia Złota Kamera (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: debiut reżyserski w filmie fabularnym; przyznana za rok 1976; nazwa nagrody: Nagroda "Filmu"
1977 - Zofia San Remo (MFF Autorskich) Grand Prix
1977 - Zofia Samowar, Nagroda Entuzjastów Kina (przyznawana przez DKF w Świebodzinie) przyznawana przez DKF w Świebodzinie; za rok 1976
1977 - Zofia Łagów (Lubuskie Lato Filmowe) Nagroda Koordynacyjnej Rady Artystycznej Kin Studyjnych za podjęcie trudnego, społecznie ważnego tematu, za walory artystyczne, sprawność warsztatu, piękno zdjęć oraz kreację Ryszardy Hanin
1977 - Zofia Figueira da Foz (MFF) nagroda jury MF DKF
1976 - Zofia Nagroda im. Andrzeja Munka (przyznawana przez PWSFTviT)
1976 - Zofia Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) nagroda dziennikarzy
kalendarium
1966 - ukończył krakowską ASP
1966 – współzałożyciel krakowskiego Studia Filmów Animowanych
1968 – zadebiutował filmem animowanym Ptak
1976 – ukończył studia reżyserskie w PWSFTviT w Łodzi
1976 – debiutował filmem fabularnym Zofia
1985 – powrócił do Krakowa
źródła:
Jerzy Armata, Anima. Mistrzowie Polskiej Animacji / Masters Of Polish Animation, Warszawa 2025