Erasmus Rozmus Czeczotka-Tłokiński (Zezottka)
(? – 6 kwietnia 1587 Kraków)
kupiec sukienny
rodzina
syn Mikołaja pochodzącego z Tłokini w Kaliskim
poślubił Barbarę Krupkównę, przez co wszedł do elit krakowskiego mieszczaństwa, otruł ją gdy mu przestała być potrzebna
żył z Hanną Żurawską, dziewką publiczną, z którą miał czwórkę nieślubnych dzieci
biogram
Była to jedna z najbarwniejszych postaci okresu renesansu, a nie brakowało ich w Krakowie w owym czasie. Potomni nazwali go „małym Cezarem”, „Borgią Krakowa” i „krwawym burmistrzem”, współcześni wyrażali się o nim znacznie gorzej. Przez 40 lat sprawował funkcję krakowskiego rajcy, a nawet przez trzy razy był burmistrzem miasta. Wykorzystywał swoje funkcje do powiększania majątku, sprzedawał wakujące urzędy, nie rozliczał dochodów miasta przed powołanymi do tego organami.
Mieszkał w kamienicy na rogu ulic św. Anny i Wiślnej. Do artystycznej przebudowy kamienicy zatrudnił Gabriela Słońskiego, znakomitego architekta epoki i Antonio Morosiego. W podziemiach budynku mieściła się łaźnia publiczna, choć jedna z wielu w mieście, ta przyciągała klientów nieobyczajnymi usługami świadczonymi przez obsługę.
Należał do jawnych heretyków i obyczajami swym publiczne w mieście czynił zgorszenie. Było o nim wiadomo, że utrzymuje kilka nałożnic i płodzi z nimi dzieci, że w swoim domu urządził łaźnię, gdzie kąpie się z dziewkami publicznymi. Wsławił się licznymi gwałtami, malwersacjami i skrytobójstwami, odpowiedzialność zawsze starał się rozłożyć na większą liczbę osób, a następnie dzielił się z nimi łupami. Ponieważ byli wśród nich także najwyżsi dostojnicy dworscy (przekupił notariusza kancelarii Zygmunta Augusta, by sprawę przygotować w taki sposób, który zapewni mu uniewinnienie, i tak się stało), zapewniło mu to bezkarność do końca życia.
Podpisywał umowy dzierżawy na niezwykle korzystnych warunkach i wymuszał monopole. Był dzierżawcą dóbr klasztornych i majątku miejskiego: wsi Dąbie i Grzegórzki, za co niemal nic nie płacił, wagi wielkiej i małej, stróży rybnej, miał wyłączność na jatki mięsne w Sukiennicach, był właścicielem kilkunastu domów w Krakowie. Posiadał dobra ziemskie w powiatach miechowskim i pińczowskim.
Nobilitowany, przyjęty do herbu przez kanclerza koronnego Jana Ocieskiego, pieczętował się herbem Jastrzębiec i zmienił nazwisko na Tłokiński.
W Wizycie Padniewskiego (rękopis archiwum Konsystorza krakowskiego) czytamy w ustępie, gdzie mowa o rewizji Szpitala Scholarów. Wiadomo, że w Krakowie zarząd większej części szpitalów, nawet nie przez miasto założonych: zagarniętym został od początku XVI w. przez miasto, którego reprezentacya do każdego z nich corocznie wybierała z pomiędzy siebie po dwóch prowizorów. Zajmowali się oni finansami powierzonych sobie zakładów i mieli się starać o przysporzenie funduszów. Czeczotka nie dopuścił do wyboru drugiego obok siebie prowizora Szpitala Scholarów, a zostawszy panem położenia, według zeznań powołanych w roku 1568 świadków, rozpoczął gospodarkę oburzającą. Nie chciał przyjmować studentów, dla których przecież szpital był przeznaczony, natomiast, obsadzał miejsca swoimi protegowanymi, nawet własnymi służącymi, dochody zagarnywał dla siebie, a interesa doprowadził do strasznego nieładu i upadku.
Zmarł nagle, został pochowany na cmentarzu przy kościele Mariackim bez udziału duchowieństwa (za niemoralny tryb życia i podejrzenie o herezję został ekskomunikowany).
kalendarium
1547 – rajca krakowski
1547 i 1551 – zastępował lonerów
1548 – posłował na sejmik prowincjonalny w Piotrkowie
1548, 1568 i 1575 – pełnił funkcję burmistrza Krakowa
1552 – nobilitowany na Sejmie w Piotrkowie
1552-1557 - ławnik i burgrabia ratuszny
1554 – loner
1554 – wraz z Janem Kluczowskim posłował na sejmik prowincjonalny w Lublinie
1553 – sołtys Luboczy
1562/1563 - posłował na piotrkowski sejm egzekucyjny
1562–1564 – przebudował w stylu renesansowym swój dom na rogu św. Anny i Wiślnej
1567 XI 21 - wbrew prawu i przy pomocy zdominowanej przez siebie rady doprowadził do skazania i ścięcia swojego rywala Franciszka Wolskiego (Wolski, jako magister Akademii Krakowskiej i rektor Szkoły św. Ducha nie podlegał jurysdykcji miasta, tylko rektorowi), co wywołało tumulty studenckie
1570 – król Zygmunt August uwolnił Erazma i rajców od winy i kary (za ścięcie Wolskiego), w tym samym czasie dostał od Krakowa prezent w wysokości 850 florenów
1578 – rajca Stefan Haller przedstawił mu długą listę zarzutów, Czeczotka się obronił i Haller został przez Batorego złożony z urzędu
1582 – kolejną skargę przeciwko Czeczotce wniósł rajca Marcin Urbankowicz
1586 XI 20 – wyrokiem komisji królewskiej Czeczotka musiał zapłacić 42 floreny z dzierżawy Dąbia
źródła:
Janina Bieniarzówna, Jan M. Małecki, Dzieje Krakowa, t. 2, Kraków 1984
Stanisław Tomkowicz Sprawozdania Komisji do Badania Historii Sztuki w Polsce, t. 5, 1896
Michał Rożek, Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, Warszawa-Kraków 1997
Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miasta Krakowa (1228-2010), Kraków 2010