Aleksandra Apolonia Tekla Wiktoria Czechówna

Zofia spod Karpat

(28 października 1839 Kraków – 3 października 1923 Kraków)

literatka, pamiętnikarka krakowska, działaczka towarzystw dobroczynnych 

rodzina

córka Tomasza Czecha (1810-1892), sędziego Trybunału Rzeczypospolitej Krakowskiej, i Aleksandry z Zielińskich (1819-1899)

siostra Izabeli

jej stryjem był Józef Czech (1806–1876), księgarz, spowinowacona była również z Józefem Kremerem (1806–1875), filozofem i historykiem oraz z Lucjanem Rydlem (1870–1918), poetą i dramatopisarzem

biogram

          Po ukończeniu z wyróżnieniem pensji panny Zuzanny Szawłowskiej pobierała nauki w domu (brała lekcje z języka francuskiego, niemieckiego i literatury polskiej). Jej siostra Izabela grała na fortepianie, a ona sama, obdarzona pięknym głosem, uczyła się ponadto śpiewu. Wraz z siostrą uczestniczyły czynnie w życiu towarzyskim i kulturalnym ówczesnego Krakowa. Często chodziły do teatru, na wystawy obrazów, odbywały spacery na Rynek, po Plantach, do Ogrodu Strzeleckiego czy do Ogrodu Botanicznego.
           Miała zacięcie literackie, była autorką kilku utworów dramatycznych i powieści. Najbardziej znana z pamiętnika, pisanie którego traktowała jako "pracę całego mojego życia". W pamiętniku tym opisała wiele szczegółów z życia politycznego, obyczajowego i kulturalnego Krakowa, chcąc następnym pokoleniom opowiedzieć o minionych latach. Opisała dokładnie między innymi ślub poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną oraz sprawozdanie z prapremiery Wesela Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze Miejskim.

          „Dziennik”, który był i jest wykorzystywany przez wielu badaczy tego okresu, zawarty w 44 oprawnych zeszytach, został przekazany do Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa.

          Pochowana na cmentarzu Rakowickim, w rodzinnym grobowcu (kwatera La).

wybrane prace:

1864 - Przeszłość i teraźniejszość wydrukowała pod pseudonimem „Zofia spod Karpat”

kalendarium

1856 I 1 – 1923 V - prowadziła pisanie "Dziennika", prawie do swojej śmierci (ponad 60 lat)

1925 – Michalina Janoszanka przekazała "Dziennik z całego życia śp. Aleksandry Czechówny" do Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa

źródła:

Polski Słownik Biograficzny, t. 4, 1938

Bożena Lesiak-Przybył, Przełom wieku XIX i XX w Dzienniku Aleksandry Czechówny, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, t. 8, 2002