Józef Czech
(8 czerwca 1806 Krzemieniec, obecnie Ukraina – 10 lutego 1876 Kraków)
księgarz, wydawca
rodzina
syn Józefa (1762 XII 11 Kraków – 1810 XI 24 Krzemieniec), i Apolonii Mączeńskiej
w 1829 roku, w kościele Mariackim poślubił Maria Mączeńska (1807–1882)
dzieci: Maria (1832–1875); Józefa (1833–1911), mąż Emilian Kazimierz Czyrniański (1824–1888)
biogram
Po ukończeniu liceum św. Anny studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie podjął pracę w jednej z największych wówczas krakowskich księgarń i drukarni przy ul. Grodzkiej 26–27. Była to dawna firma Ignacego Grebla, która przeszła na jego matkę w spadku po jej drugim mężu, J. Mateckim. Zaczynał tam jako praktykant, z czasem przejął kierownictwo przedsiębiorstwa, a po śmierci matki został jego właścicielem.
W swojej oficynie drukował przede wszystkim książki krakowskich literatów i uczonych, między innymi Jerzego Samuela Bandtkiego, Władysława Ludwika Anczyca, Ambrożego Grabowskiego, Józefa Muczkowskiego i Żegoty Paulego, a także prace poświęcone dziejom miasta oraz jego zabytkom. Równolegle wydawał popularne, dochodowe druki „straganowe” – między innymi teksty upowszechniające krakowskie podania i legendy oraz różnego rodzaju poradniki i „wróżby ze snów”, które sam przekładał z języka francuskiego. Publikacje sygnowane jego nazwiskiem powstawały w drukarni należącej do niego, zakład konsekwentnie modernizował, dbając o unowocześnianie warsztatu.
Największą sławę przyniósł mu „Kalendarz Krakowski” – wydawnictwo informacyjne, gromadzące najważniejsze dane o mieście: bieżące wiadomości, adresy osób publicznych, reklamy oraz informacje o sklepach i przedsiębiorstwach. Kalendarz prezentował również wybrane obiekty architektoniczne Krakowa i okolic, a znaczną część zajmowały w nim praktyczne porady oraz codzienne wiadomości z życia miasta. Wśród publikowanych materiałów znalazł się między innymi cykl „Groby Królów Polskich w Katedrze na Wawelu”, uzupełniony o plan grobów królewskich.
Po pożarze Krakowa w 1850 roku, gdy drukarnia i księgarnia zostały zniszczone, szybko uruchomił działalność na nowo: drukarnię najpierw przy ul. św. Jana, a potem przy Rynku Głównym. Księgarnię prowadził kolejno w niewielkim lokalu przy ul. św. Jana, następnie na Rynku Głównym, a później przy ul. Floriańskiej. Po jego śmierci księgarnia została zamknięta. W Archiwum Aktów Dawnych miasta Krakowa zachował się jego rękopis zatytułowany Notaty historyczne, dotyczące Krakowa.
Pochowany na cmentarzu Rakowickim (pas LA, miejsce u zbiegu pasów).
wybrane wydawnictwa:
1830-1833 – Ksawery Prek Wizerunki znakomitych ludzi w Polsce
1831 – album Michała Stachowicza Ubiory wojska narodowego za czasów Księstwa Warszawskiego
1832–1848 – kalendarz nosił tytuł „Kalendarz Wolnego Miasta Krakowa”
1849–1861 - „Kalendarz Krakowski”
1862-1917 – Józefa Czecha Kalendarz Krakowski
1904–1918 – kalendarz wychodził pod redakcją Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Miasta Krakowa
kalendarium
1819 – jego matka objęła księgarnię i drukarnię I. Grebla, przejętą w spadku po drugim mężu, J. Mateckim
1820 – rozpoczął praktykę w firmie przy ulicy Grodzkiej 26-27
1824 – objął zarząd przedsiębiorstwa
1826-1850 – właściciel drukarni i księgarni
1830 – rozpoczął prowadzenie firmy pod własnym nazwiskiem
1838 - sprowadził z Niemiec ulepszoną prasę drukarską
1841 - zastąpił XVIII-wieczne czcionki nowymi
1850 – w czasie pożaru Krakowa drukarnia i księgarnia uległy zniszczeniu
1851 – uruchomił drukarnię ponownie
1859–1863 – drukarnia pozostawała pod zarządem F. Mikulskiego
źródła:
Książki, Czasopisma, biblioteki Krakowa XIX i XX wieku. Materiały z Sesj Naukowej odbytej w dniach 6-7 maja 1986 r. w czterdziestolecie WSP w Krakowie. Pod red. Ryszarda Egertowskiego. Kraków 1988
Kocójowa Maria, Krakowski świat książki doby autonomii galicyjskiej: (kształtowanie nowego modelu w latach 1867-1882), Kraków 1990
Maria Estreicherówna, Czech Józef (1806-1876), [w:] Polski Słownik Biograficzny. T.4, Kraków 1938
Sowiński Janusz, Polskie drukarstwo. Wrocław 1988
Karolina Grodziska, Zaduszne ścieżki-przewodnik po Cmentarzu Rakowickim, Kraków 2003
Janina Bieniarzówna, Jan M. Małecki, Dzieje Krakowa, t. 3, Kraków 1979