Franciszek Czarnomski
(19 lipca 1852 Dubidze – 15 października 1898 Kraków)
gleboznawca, rolnik
rodzina
syn Stanisława h. Jastrzębiec i Heleny Czarnomskiej z Czarnomina
Franciszek Czarnomski (1852-1898), profesor rolnictwa na Uniwersytecie Jagiellońskim
rodzeństwo: Helena, mąż Bogusław Puttkamer–Kleszczyński herbu Gryf; Anna, mąż Eugeniusz Jan Adolf Czarnowski herbu Grabie; Maria Michalina, mąż Zdzisław Jan Tomicki herbu Łodzia; Paulina Antonina, mąż Wincenty Krzymuski herbu Radwan
biogram
Po studiach fizyki i chemii w Wiedniu i Berlinie pracował w fabryce instrumentów precyzyjnych i matematycznych Quertlinga w Berlinie.
Powrócił do kraju i przez 17 lat zarządzał majątkiem rodzinnym. Był doskonałym gospodarzem, jednocześnie ogłaszał w „Gazecie Rolniczej” prace związane z rolnictwem.
Został pierwszym kierownikiem Katedry Rolnictwa, przemianowanej później na Zakład Uprawy Roli i Roślin, w Studium Rolniczym przy Wydziale Filozoficznym UJ. Po objęciu Katedry urządził z własnych funduszy laboratorium i muzeum rolnicze oraz zorganizował Pole Doświadczalne na Prądniku Czerwonym.
Zajmował się głównie badaniami gleboznawczymi, tworząc początki szkoły gleboznawczej, podzielił gleby Królestwa Polskiego na pięć klas, opublikował wiele prac naukowych. Brał udział w redakcji opracowywanego przez Muzeum Przemysłu i Rolnictwa wydania Encyklopedii Rolniczej.
Pochowany na Cmentarzu Rakowickim (pas 15, rząd północny).
wybrane prace:
1887 - Wpływ wapna na rolę, „Gazeta Rolnicza”, t. 27, N-ry: 44–50
1888 - Wyjałowienie a wyczerpanie roli, „Gazeta Rolnicza”, T. 28, N-ry: 11–13 1891-1892 - Rola, jej pochodzenie, gatunki typowe, nawożenie i uprawa, ma charakter podręcznika gleboznawstwa i uprawy roli, „Gazeta Rolnicza”, T. 31. N-ry: 9–19, 15–20, 23–29, 45–51, T. 32, N-ry: 17–21 i 25–28
1900 - Pisma rolnicze ś.p. Franciszka Czarnomskiego, profesora rolnictwa na Uniwersytecie Jagiel. T. 1–2, wydane pośmiertnie
kalendarium
1869 – ukończył III Rządowe Gimnazjum Filologiczne w Warszawie
1870-1871 – studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim
1872–1874 - studiował fizykę i chemię w Berlinie
1876 – powrócił do kraju
1893 – objął Katedrę Uprawy Roli i Roślin w Studium Rolniczym przy Wydziale Filozoficznym UJ
źródła:
Michał Strzemski, Historia gleboznawstwa polskiego, Warszawa 1980
Jan Wiktor Tkaczyński, Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków 2018
Jerzy Aleksandrowicz, Encyklopedya rolnicza wydawana staraniem i nakładem Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie, Warszawa 1890