Andrzej Jerzy Chwalba

(11 grudnia 1949 Częstochowa - )

historyk i eseista 

rodzina

z rodziny inteligenckiej

syn Wacława i Janiny z domu Ginał

biogram

           Ukończył VIII Liceum Ogólnokształcące w Częstochowie, następnie studia historyczne na UJ. Początkowo pracował jako nauczyciel historii w IV Liceum Ogólnokształcącym w Częstochowie, a następnie rozpoczął pracę w Instytucie Historii UJ.

           Zajmował się badaniami nad historią Polski XIX wieku, opublikował szereg prac poświęconych historii Polski w XIX wieku, Rosji i stosunkom polsko-rosyjskim oraz dziejom Krakowa. W serii Dzieje Krakowa jest autorem dwóch ostatnich tomów poświęconych historii Krakowa w okresie okupacji niemieckiej i w okresie powojennym.

           Działał w podziemnej „Solidarności” w Instytucie Historii i na Wydz. Filozoficzno-Historycznym, uczestnik spotkań pod kierownictwem Tomasza Gąsowskiego, współorganizator biblioteki wydawnictw podziemnych na UJ, pomocy charytatywnej, współpracownik podziemnych struktur „S” w Instytucie Filologii Rosyjskiej UJ i Jerzego Wendy (Nauka Niezależna) na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie; autor w podziemnych pismach „Tędy”, „Głos Wolny Wolność Ubezpieczający”, „Arka”; kolporter podziemnych wydawnictw, między innymi NOW-ej, Oficyny Literackiej, Oficyny Wydawniczej Rytm, Wydawnictwa Krąg, pism „Bez Dekretu”, „Krytyki”; współpracownik, autor tekstów w miesięczniku „Znak”, kilka tekstów zatrzymanych przez cenzurę. Wykładowca Duszpasterstwa Hutników przy kościele Matki Bożej Częstochowskiej w Krakowie-Nowej Hucie. Recenzent tekstów do pism „Sygnał”, „Krecik”, „Krakowski Czas”. Był wykładowcą Chrześcijańskiego Uniwersytetu Robotniczego, był także zaangażowany w działalność prasy podziemnej, w tym jako redaktor naczelny niezależnego pisma Alternatywy. W latach 90. XX w. był członkiem NSZZ Solidarność, Unii Demokratycznej, Komitetu na rzecz prezydentury prof. Adama Strzembosza, a następnie Komitetu na rzecz prezydentury dr hab. Hanny Gronkiewicz-Waltz.

           Członek kilkunastu rad naukowych komitetów naukowych, instytucji społecznych i kulturalnych , rad muzealnych, krajowych i zagranicznych. Był między innymi wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Historycznego, wiceprezesem Komitetu Kopca Kościuszki, a także między innymi członkiem Rady Fundatorów Fundacji Polskiego Czynu Niepodległościowego, Fundacji Pomocy Dzieciom Niewidomym i Niedowidzącym, członkiem Rady Naukowej Muzeum Historii Polski, Rady Naukowej Muzeum Historii PRL, Rady Programowej Międzynarodowego Centrum Kultury, członkiem Komitetu Organizacyjnego Światowego Zjazdu Historyków Poznań 2020. Był przewodniczącym Rady Programowej Muzeum Schindlera w Krakowie; do 6 lutego 2018 r. był członkiem międzynarodowego Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Został członkiem rady programowej Fundacji im. Janusza Kurtyki.

wybrane prace:

1989 – Socjaliści polscy wobec kultu religijnego (do 1914)

1992 i 2007 – Sacrum i rewolucja: socjaliści polscy wobec praktyk i symboli religijnych (1870-1918)

1994 i 1996 - Słownik historii Polski 1939–1948 (redaktor i współautor)

1995, 2001 i 2006 - Imperium korupcji w Rosji i w Królestwie Polskim w latach 1861–1917

1997 - Czasy „Solidarności”: francuscy związkowcy i NSZZ „Solidarność” 1980–1990

1999 i 2014 - Polacy w służbie Moskali

1999 i 2008 -  Kalendarium dziejów Polski (redaktor naukowy)

2000, 2005 i 2006 - Historia Polski 1795–1918 2007

2002 i 2011 – Kraków w latach 1939-1945

2004 – Kraków w latach 1945-1989

2004, 2005 i 2007 – Obyczaje w Polsce. Od Średniowiecza do czasów współczesnych (redaktor i współautor)

2005 – III Rzeczpospolita

2006, 2008, 2012 – Nie ufam własnej pamięci: o tajemnicach Krakowa, carskiej i sowieckiej Rosji i nie tylko … (rozmowy z Andrzejem Chwalbą)

2006 – Polska na przestrzeni wieków (współautor)

2007 - Józef Piłsudski – historyk wojskowości

2007 – Historia Polski, t. 1-2 (współautor)

2008 – Historia powszechna. Wiek XIX

2008 – Historia Polski. Polska od 1939 do czasów obecnych (współautor)

2009 – Collegium Maius

2011 – Historia powszechna. 1989-2011

2014 – Samobójstwo Europy. Wielka wojna 1914-1918

2014 – Collegium Novum

2014 – Pałac Pusłowskich

2015 – Ostatni salon PRL

2018 – Legiony Polskie

2019 – 1919. Pierwszy rok wolności

2019 – Zwrotnice dziejów. Alternatywne historie Polski (z Wojciechem Harpulą)

2021 – Polska-Rosja. Historia obsesji, obsesja historii (wraz z Wojciechem Harpulą)

2022 – Festung Krakau

2023 – Wisła. Biografia rzeki

2024 – Polska krwawi. Polska walczy. Jak żyło się pod okupacją 1939-1945

kalendarium

1967-1972 – studiował historię na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ

1972 – nauczyciel historii w IV LO w Częstochowie

1977 I 1 – pracownik Instytutu Historii UJ

1977-1981 – członek PZPR

1980 IX – w „Solidarności”

1982 – doktorat

1982–1986 - prelegent podczas mszy za Ojczyznę w kościele św. Maksymiliana Kolbego w Krakowie-Mistrzejowicach

1982-1988 – w podziemnych strukturach „Solidarności” w Instytucie Historii i na Wydziale Filozoficzno-Historycznym

1984–1988 - współorganizator (odpowiedzialny za wykłady z historii), wykładowca Chrześcijańskiego Uniwersytetu Robotniczego im. kard. Stefana Wyszyńskiego w Krakowie i jego filiach, między innymi w Toruniu, Mielcu, Stalowej Woli, Tymbarku, Limanowej, Wieliczce

1985-1989 – w redakcji podziemnego Wydawnictwa Myśli Nieinternowanej

1986-1989 – redaktor naczelny kwartalnika „Alternatywy”

1989–2001 – w „Solidarności”

1990 – habilitacja

1991-1992 – wicedyrektor Instytutu Historii UJ

1995 – profesor

1996-1999 – dziekan Wydziału Historycznego

1999-2005 – prorektor UJ do spraw dydaktyki

2003-2012 – prezes krakowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego

2004 IX – współorganizował XVII Powszechny Zjazd Historyków Polskich w Krakowie

2006 – członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa

2006 – za książkę III Rzeczpospolita. Raport specjalny uhonorowany Nagrodą Historyczną przyznawaną przez redakcję tygodnika „Polityka”

2008 – nagroda I stopnia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za książkę Historia powszechna. Wiek XIX

2011 – Medal Świętego Krzysztofa

2018 – za książkę Wielka Wojna Polaków 1914-1918 uhonorowany Nagrodą im. Janusza Kurtyki

2015 – członek jury Nagrody Literackiej i Historycznej Identitas

2019 – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

2021 – przeszedł na emeryturę

2012 – srebrny medal UJ „Plus ratio quam vis”

2023 IX 9 – powołany w skład Kapituły Orderu Odrodzenia Polski

2024 – otrzymał Nagrodę im. Joachima Lelewela

źródła:

Almanach absolwentów IV LO w Częstochowie. 2005-08-23. [dostęp 2018-07-25]

Profil na stronie Zakładu Antropologii Historycznej Instytutu Historii UJ, [dostęp 2018-07-25]

Mariusz Wołos, Laudacja wygłoszona przy przyznaniu honoris causa Uniwersytetu Pedagogicznego

Encyklopedia Solidarności.pl, [dostęp 2021-09-21]