Józef Baum von Appelshofen
(12 października 1820 Kopytówka – 11 marca 1883 Wiedeń)
ziemianin, polityk, społecznik
rodzina
z rodziny ziemiańskiej, baron
syn starosty bocheńskiego Antoniego (1763-1829) i jego drugiej żony Heleny (1796-1884) z Welcerów
Józef Baum (1820-1883), drzeworyt Aleksandra Regulskiego 11 I 1883 źródło: Polona
rodzeństwo: Karolina (1814-1876), mąż Ferdynand Seeling; Karol August (1815-1875), dyplomata; Heinrich Anton (1817-1907), u
rzędnik; Anton (1819-1888), oficer armii austro-węgierskiej; Ferdynand (1823-1892), ziemianin
poślubił Walerię Duninównę, dzieci: Wiktor Józef (1845-1846) i Józefa (1854-1854)
biogram
Po ukończeniu gimnazjum w Nowym Sączu, a następnie Akademii Wojskowej w Wiedniu, służył jako oficer w armii austro-węgierskiej. Po odziedziczeniu dóbr Kopytówka i Brzezinki w okolicach Zatora zrezygnował z kariery wojskowej i pracował w swoich majątkach ziemskich, które doprowadził do dobrego stanu. Po koniec XIX wieku w skład dóbr wchodziły między innymi cegielnia, folwark, karczma oraz gorzelnia, prowadził hodowlę koni arabskich. Posiadał 182 morgi ziemi uprawnej, 11 mórg łąk, 12 mórg pastwisk oraz 72 morgi lasu. Cieszył się zaufaniem chłopów, którzy wybrali go na posła do Sejmu Krajowego z okręgu chłopskiego. Na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku przebudował w stylu neogotyckim według projektu Filipa Pokutyńskiego dwór w Kopytówce.
Po wybuchu powstania styczniowego został członkiem Komitetu Obywatelskiego Galicji Zachodniej w Krakowie, organizował oddziały wysyłane za kordon do Królestwa Polskiego, aresztowany, przewieziony do lwowskiego więzienia we Lwowie w dawnym klasztorze karmelitów. Sąd wojenny uwolnił go z braku dowodów winy.
Zasłużony jako działacz samorządowy działał na rzecz rozwoju Wadowic, organizował szkoły ludowe i gminne kasy oszczędności. Działał na rzecz przeprowadzenia przez Wadowice linii kolejowych: Bielsko - Kraków oraz Trzebinia - Skawce.
Ciężko chory na serce, umarł nagle w Wiedniu, pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu parafialnym w Marcyporębie.
kalendarium
1837 – kadet
1844 – podporucznik
1844 – wystąpił z wojska
1861-1865, 1870-1876, 1877-1882 – poseł do Sejmu Krajowego
1863 – członek Komitetu Obywatelskiego Galicji Zachodniej
1863 VII – dyrektor Wydziału Wojskowego w Radzie Prowincjonalnej Galicji Zachodniej
1863 VIII – aresztowany
1864 VI – zwolniony z braku dowodów winy
1866 – działał na rzecz powstania w Wadowicach czteroklasowego gimnazjum humanistycznego z polskim językiem wykładowym
1867-1883 – członek Rady Powiatowej i prezes Wydziału Powiatowego w Wadowicach
1873-1883 – poseł do Rady Państwa
1874 – doprowadził do wybudowania nowego budynku gimnazjum w Wadowicach
1876 – doprowadził do powstania Sądu Obwodowego w Wadowicach
1876-1883 – prezes Rady Nadzorczej Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń „Florianka” w Krakowie
źródła:
Henryk Wereszycki: Baum Józef von Appelshofen, baron, (1820-1883), [w:] Polski Słownik Biograficzny. T. 1, Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, reprint Kraków 1989
Konrad Meus, Ojcowie założyciele nowoczesnych Wadowic, „Wadoviana: przegląd historyczno-kulturalny” nr 15, 2012
Roskau-Rydel, Niemiecko-austriackie rodziny urzędnicze w Galicji 1772-1918, Kraków 2011