Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Golddrop

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 

Spis treści

Władysław Żeleński

(6 VII 1837 Grodkowice koło Krakowa – 23 I 1921 Kraków)

kompozytor, pianista, pedagog, krytyk muzyczny

rodzina

drugi syn Marcjana - właściciela ziemskiego i Kamili z Russockich
po
ślubił:
1. Wanda Grabowska (zmar
ła 1904)
dzieci:
Stanis
ław Gabriel – inżynier, założyciel pracowni witraży w Krakowie, zginął w 1914 roku w bitwie pod Łukownem
Tadeusz (Boy - wybitny polski literat)
Edward (1878 - 1910) - urz
ędnik bankowy, współdziałał z kabaretem "Zielony Balonik", zginął śmiercią samobójczą
2. Anna Maria, córka Zenona S
łoneckiego


biogram

           Jeden z najwybitniejszych polskich kompozytorów, znany także z działalności organizacyjnej w dziedzinie życia muzycznego.
           By
ł uczniem Gimnazjum św. Anny, po jego ukończeniu rozpoczął studia filozoficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które zakończył uzyskaniem tytułu doktora filozofii na uniwersytecie w Pradze.
           We wczesnym dzieci
ństwie dostrzeżono jego talent, po przybyciu do Krakowa rozpoczął naukę gry na fortepianie pod kierunkiem Kazimierza Wojciechowskiego i kontynuował u Jana Germasza. W zakresie kompozycji kształcił się u Franciszka Mireckiego. Przez krótki czas studiował grę na fortepianie u Alexandra Dreyschocka, później grę na organach oraz kompozycję pod kierunkiem Josefa Krejčiego w Pradze. Z Pragi przesyłał korespondencje do "Pamiętnika Muzycznego i Teatralnego". W Paryżu studiował kompozycję u Napoléona Henri Rebera w Narodowym Konserwatorium Muzycznym, a następnie uczył się kompozycji prywatnie u Bertolda Damckego.
           Po powrocie do kraju pocz
ątkowo działał w Krakowie, gdzie odbył się jego pierwszy koncert kompozytorski, następnie przeniósł się do Warszawy gdzie był profesorem harmonii i kontrapunktu w Instytucie Muzycznym. Zorganizował i przy współudziale Władysława Wiślickiego przez dwa lata prowadził amatorski chór mieszany, który z towarzyszeniem Orkiestry Teatru Wielkiego dał pod jego batutą kilka koncertów. W latach 70. XIX wieku mieszkał w Warszawie, komponował oraz prowadził klasę kompozycji w Instytucie Muzycznym. Jego uczennicą była wówczas między innymi Maria Pietrzkiewiczówna - późniejsza Witkiewiczowa, żona Stanisława i matka Witkacego.
           Przeniós
ł się do Krakowa, gdzie występował jako dyrygent koncertów symfonicznych - początkowo Orkiestry Miejskiej, a w latach następnych orkiestry amatorskiej Towarzystwa Muzycznego. Towarzystwo Muzyczne powierzyło mu kierownictwo Szkołą Muzyczną. Doprowadził do przemianowania Szkoły w Konserwatorium i kierował nim aż do śmierci. Prowadził tu klasę organów i teorię muzyki. Jego uczniami byli między innymi Zygmunt Stojowski, Roman Statkowski, Henryk Opieński, Felicjan Szopski i Bolesław Wallek-Walewski.
           W jego twórczo
ści największe znaczenie mają utwory symfoniczne czerpiące wzory z niemieckiej muzyki romantycznej oraz opery nawiązujące do tradycji Moniuszkowskiej, często oparte na polskiej literaturze (A. Mickiewicz, J. Słowacki, I.J. Kraszewski). Nawiązywał do polskiego folkloru oraz tańców ludowych (mazurka, krakowiaka). Autor popularnych w owym czasie kompozycji do tekstów polskich poetów romantycznych (A. Mickiewicz, Z. Krasiński i inni). Komponował także kantaty, msze, chóralne utwory religijne.
           Jego imi
ę nosi Państwowa Szkoła Muzyczna II stopnia przy ulicy Basztowej 9 oraz ulica w dzielnicy Bronowice, biegnąca od ulicy Katowickiej do ulicy Pasternik. Na domu przy ulicy Wenecja 1, w którym mieszkał, znajduje się tablica pamiątkowa.
          Pochowany zosta
ł na Cmentarzu Rakowickim (grobowiec rodzinny kwatera Ka).


twórczość

opracował podręczniki:
1877 - Nauka harmonii i pierwszych zasad kompozycji wraz z Gustawem Roguskim
1897 - Nauka elementarna zasad muzyki

wybrane kompozycje:
1857 - 1860 - Śpiew op. 1 na głos i fortepian, słowa Stefan Garczyński
Kwartet smyczkowy E-dur op. 1
1857 - 1860 - Moja pieszczotka op. 2 na głos i fortepian, słowa A. Mickiewicz
Kwartet smyczkowy op. 2
1857 - 1860 - Śpiewak w obcej stronie op. 3 na głos i fortepian, słowa B. Zaleski
Dwa tańce polskie op. 3 na fortepian
przed
1859 - Sonata fortepianowa op. 5
1857 - 1860 - Pajęczyna op. 6 na głos i fortepian, słowa Władysław Syrokomla
1857 - 1860 - Spotkanie się nasze gdzieś daleko op. 7 na głos i fortepian, słowa B. Zaleski
1857 - 1860 - Zakochana op. 7 na głos i fortepian, słowa B. Zaleski
1859 - 1860 - Triolety op. 8 na głos i fortepian, słowa B. Zaleski
1859 - 1860 - W imionniku op. 8 na głos i fortepian, słowa A. Mickiewicz
1859 - 1860 - Wspomnienie op. 8 na głos i fortepian, słowa B. Zaleski
Sekstet smyczkowy C-dur op. 9
1858 - Valse caprice op. 9 na fortepian
1861 - 1862 - Pięć śpiewów z królodworskiego rękopisu op. 10 na głos i fortepian, słowa Václav Hanka
Deux morceaux de salon op. 11 na fortepian
1863 - Czarna sukienka op. 12 na głos i fortepian, słowa Konstanty Gaszyński
1864? - Do Polek op. 12 na głos i fortepian, słowa Franciszek Żygliński
1864? - Rojenia wiośniane op. 13 na głos i fortepian, słowa B. Zaleski
1864? - Posyłka op. 14 na głos i fortepian, słowa Mikołaj Bołoz Antoniewicz
1864? - Mój kwiatek op. 14 na głos i fortepian, słowa Mikołaj B. Antoniewicz
Lyrischer Walzer op. 15 na wiolonczelę i fortepian
Deux morceaux de salon op. 16 na skrzypce i fortepian
Sechs Charakterstücke op. 17 na fortepian
1870 - 1880 - Humoreske und Gavotte op. 18 na fortepian
1864? - Młodo zaswatana op. 19 na głos i fortepian, słowa Bohdan Zaleski
1864? - Jaskółka op. 19 na głos i fortepian, słowa Teofil Lenartowicz
1864? - Łzy op. 19 na głos i fortepian, słowa Teofil Lenartowicz
Sonata fortepianowa op. 20
przed 1870 - Wariacje na temat własny op. 21 na kwartet smyczkowy
Trio na fortepian, skrzypce i wiolonczelę op. 22
1867 - 1870? - Sen nocy letniej op. 23 na głos i fortepian, słowa Miron
1867 - 1870? - Pod okienkiem op. 23 na głos i fortepian, słowa Miron
około 1870 - Dzikie sny op. 24 na głos i fortepian, słowa Mieczysław Romanowski
około 1871 - 1873 - Pieśni Gabrieli op. 25 na głos i fortepian, słowa Narcyza Żmichowska
około 1877 - 1878 - Z teki Józefa Kościelskiego op. 26 na głos i fortepian, słowa Józef Kościelski
1868 - 1870 - W Tatrach op. 27, uwertura charakterystyczna na wielką orkiestrę
Kwartet smyczkowy F-dur op. 28
Romans op. 29 na skrzypce z towarzyszeniem fortepianu
Taniec fantastyczny op. 29 na skrzypce z towarzyszeniem fortepianu
Sonata na skrzypce i fortepian op. 30
Deux mazourkas op. 31 na fortepian
Kołysanka op. 32 na skrzypce i fortepian lub wiolonczelę i fortepian
Pieśń myśliwska (Chór strzelców) op. 33 na chór męski
Grand scherzo de concert op. 35 na fortepian
Dźwięki żałobne op. 36, andante elegijne na orkiestrę
Dwa tańce polskie op. 37 na fortepian na 4 ręce
25 Preludiów organowych op. 38
Echa leśne op. 41, uwertura koncertowa
Kwartet smyczkowy A-dur op. 42
1888 - 1893 - Prélude-Caprice op. 43 na fortepian
Gawot op. 45 na fortepian
Wielki polonez op. 46 na fortepian
Suita tańców polskich op. 47 na orkiestrę
Rêverie op. 48 na fortepian
Oda do młodości op. 51, marsz uroczysty na orkiestrę
Moments d'un carnaval op. 52, valse brillante na fortepian
Koncert na fortepian i orkiestrę Es-dur op. 60
Kwartet fortepianowy c-moll op. 61
Thême varié op. 62 na fortepian
Deux morceaux op. 63 na fortepian
1871 - 1872 - I Symfonia
1879 - Kantata na cześć J. I. Kraszewskiego na głosy męskie i orkiestrę
1880 - 1884 - Konrad Wallenrod, opera w 4 aktach
1883 - Kantata ku uczczeniu zwycięstwa Jana Sobieskiego pod Wiedniem na chór męski i orkiestrę
1885 - Goplana, opera romantyczna oparta na libretcie L. Germana wg BalladynyJ. Słowackiego - Kraków
1900 X 4 - Janek, opera w 2 obrazach, związana fabularnie i muzycznie z Podhalem - Lwów
1900 - Kantata ku uczczeniu 500 rocznicy założenia Uniwersytetu Jagiellońskiego na chór męski i orkiestrę
1903 - Koncert fortepianowy Es-dur op. 60, którego rękopis znajduje się w posiadaniu PSM II st. w Krakowie
1907 - Stara baśń, opera w 4 aktach, z tekstem śpiewaka A. Bandrowskiego wg powieści J.I. Kraszewskiego
około 1912 - II Symfonia
1917 - II Sonata na skrzypce i fortepian


kalendarium

1854 - 1859 - kształcił się w Krakowie u J. Germasza (fortepian) i F. Mireckiego (kompozycja)
1857 - 1859 - studiował na Wydziale Filozoficznym UJ
1859 - 1862 - uczył się w Pradze u A. Dreyschocka (fortepian) i J. Krejćiego (organy, kontrapunkt)
1859 - 1862 - studiował na uniwersytecie w Pradze
1862 - na Uniwersytecie Karola uzyskał dyplom doktora filozofii
1866 - 1870 - kształcił się w Paryżu, gdzie studiował kompozycję u N.H. Kebera i B. Damckego
1871 I - w Krakowie odbył się jego pierwszy koncert kompozytorski, którego dochód przeznaczył na odbudowę Sukiennic
1872 - 1878 - był prof. harmonii i kontrapunktu w Instytucie Muzycznym w Warszawie
1872 IV - poślubił Wandę Grabowską
1878 - 1880 - pełnił funkcję dyrektora artystycznego Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego
1881 - osiadł w Krakowie, został profesorem teorii w Szkole Muzycznej Towarzystwa Muzycznego w Krakowie
1882 - 1885 - występował jako dyrygent koncertów symfonicznych Orkiestry Miejskiej
1887 - z jego inicjatywy powstało Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w Krakowie
1888 - Żeleńscy zamieszkali przy Krupówkach u znanego przewodnika tatrzańskiego Jędrzeja Kubina, spędzając wakacje w towarzystwie Kazimierza Tetmajera
1907 - poślubił Annę Marię
1912 XI 23 - został mianowany Obywatelem Honorowym m. Krakowa ;

źródła

F. Szopski, Władysław Żeleński, Warszawa 1928;

Zdzisław Jachimecki, Władysław Żeleński. Życie i twórczość, Kraków 1952

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Dodatkowe informacje