Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Franciszek Scheidt

(2 IV 1759 Kraków – VIII 1807 Krzemieniec)

chemik, fizyk i botanik

biogram

syn Pawła, mieszczanina krakowskiego i Elżbiety Szulc

           Po ukończeniu Szkół Nowodworskich studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Krakowskiego. Dzięki poparciu Hugona Kołłątaja został nauczycielem fizyki i historii naturalnej w szkole wojewódzkiej w Lublinie, powrócił do Krakowa i uczył tych samych przedmiotów w Szkole Przygłównej Krakowskiej. Wraz z J. Jaśkiewiczem, J. Szasterem i J. Śniadeckim przeprowadził w Krakowie pierwsze w Polsce próby wzlotu balonu na rozgrzane powietrze. Balon oderwał się od ziemi o godzinie 10.17. Po niecałej minucie wzniósł się na wysokość 60 m, a po kwadransie – na 4 tys. m. Po 20 minutach lotu w kilku kierunkach, w zależności od wiatru, ogień zaczął przygasać, a balon – opadać.

           W wydanej książeczce zanotowali:

           Gdy żywy płomień na kilka stóp wysoki rozniecił się […] cała kolumna płomienna we wnętrze machiny [została] wpuszczona. po podgrzaniu cała machina, od trzymających puszczona, z wielką wspaniałością przy okrzykach wszystkich spektatorów w górę podniosła się, a ulatując coraz bardziej swego do góry przyspieszała biegu. (…) Widziana była w Wieliczce, i w innych okolicach Krakowa. Około godziny 10 minut 37 spuszczać się zaczynała, a gdy ogień na fajerce zaczynał słabieć, bardzo wolno spadła blisko murów miasta, między bramą Floriańską i Mikołajską.

           Został dyrektorem Ogrodu Botanicznego, sprowadził około 2 tysiące okazów z Paryża, Petersburga i Wiednia oraz krajowych ogrodów pałacowych, między innymi od Izabeli Czartoryskiej z Puław. Wyhodował w ogrodzie pierwsze banany, które przesłał królowi Stanisławowi Augustowi.

           Został profesorem Liceum Krzemienieckiego, gdzie urządził laboratorium fizyczne i ogród botaniczny.

           Propagował w Polsce osiągnięcia A.L. Lavoisiera i K. Linneusza.

wybrane publikacje:

1786 - rozprawa O elektryczności uważanej w ciałach ziemskich i atmosferze...

1787 - odczyt O chemicznym powinowactwie ciał

kalendarium

1775 - 1779 - studiował w Akademii Krakowskiej

1780 - 1783 - nauczyciel fizyki i historii naturalnej w szkole wojewódzkiej w Lublinie

1783 - 1784 – uczył w Szkole Przygłównej Krakowskiej

1784 - wraz z J. Jaśkiewiczem, J. Szasterem i J. Śniadeckim przeprowadził w Krakowie pierwsze w Polsce próby wzlotu balonu na rozgrzane powietrze

1784 IX 28 – wraz z Jerzym Forsterem, Janem Jaśkiewiczem i Berniardem odwiedzili warzelnię soli w Busku: Stwierdzili, że buska solanka zawiera: "dwie kwinty soli w pincie wody", co w przeliczeniu na miary dziś obowiązujące wynosiło 3,4 g soli w 0,568 l. wody. Była to woda bardzo silnie zmineralizowana

1785 - 1790 – wiceprofesor Szkoły Głównej Koronnej

1787 - wygłosił w obecności Stanisława Augusta Poniatowskiego odczyt O chemicznym powinowactwie ciał

1787 - 1803 - dyrektor Ogrodu Botanicznego

1790 - 1803 - profesor Katedry Chemii i Historii Naturalnej zreformowanej Szkoły Głównej Koronnej

1801 - współzałożyciel warszawskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk

1805 – został profesorem Liceum Krzemienieckiego

źródła:

Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa – Kraków 2000

czytaj więcej IPSB ...