Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Golddrop Telnet
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Jadwiga Andegaweńska

(15 – 18 II 1374 Wyszehrad – 17 VII 1399 Kraków)

królowa polska, święta

rodzina

z dynastii Andegawenów, trzecia i najmłodsza córka króla Ludwika I Wielkiego, i Elżbiety Bośniaczki
po ojcu wnuczka Elżbiety Łokietkówny, po matce wnuczka Elżbiety księżnej kujawskiej, żony bana Bośni

rodzeństwo: Maria; Katarzyna, zaręczona z Ludwikiem, księciem Orleanu; Maria, żona Zygmunta Luksemburczyka, królowa Węgier
poślubiła Władysława Jagiełłę, wielkiego księcia litewskiego

dzieci: Elżbieta Bonifacja (22 VI 1399 – 13 VII 1399)

biogram

           Zapewniono jej staranne wychowanie i wykształcenie. Była znana na arenie międzynarodowej ze swego intelektu i urody. Władała znakomicie językiem węgierskim, włoskim i niemieckim, nauczyła się języka polskiego.
Zgodnie z wolą rodziców została przeznaczona na żonę Wilhelma, księcia austriackiego, z którym zaręczono ją formalnie ("ślub na przyszłość") i wyznaczając ślub faktyczny gdy skończy lat 12. Nie był to jednak kontrakt nierozerwalny. Podpisano zobowiązanie, że strona, która zerwałaby zaręczyny, wypłaci drugiej stronie 200 000 florenów w złocie.
           Po śmierci ojca została przeznaczona na tron polski zamiast starszej siostry Marii. Po koronacji w Katedrze Wawelskiej, pod wpływem możnowładców małopolskich zerwała zaręczyny z Wilhelmem Habsburgiem (otrzymała dyspensę od papieża Urbana VI) i poślubiła Jagiełłę. Małżeństwo Jadwigi i Władysława Jagiełły zapoczątkowało wielowiekową współpracę polsko - litewską, która z unii personalnej, przez unię realną, na mocy konstytucji 3 maja przekształciła się w jeden organizm państwowy.
           Współdziałała w dziele chrystianizacji Litwy, była zwolenniczką pokojowego rozstrzygania sporów politycznych i terytorialnych z zakonem krzyżackim. Sprowadziła do Krakowa skarbiec Kazimierza III Wielkiego wywieziony przez Ludwika Węgierskiego do Budy. Na swoim dworze skupiła elitę intelektualną Polski (Piotr Wysz, Mateusz z Krakowa, Hieronim z Pragi). Wiele podróżowała, odwiedzała najczęściej Niepołomice, Proszowice, Opatowiec, Wiślicę, Sandomierz i Biecz, brała udział w polowaniach, utrzymując sokolników i psiarnię.
           Zleciła pierwsze w naszej historii tłumaczenie Księgi Psalmów na język polski (zachował się po dziś dzień egzemplarz tego dzieła znany jako Psałterz floriański). Fundowała wiele nowych kościołów oraz uposażała już istniejące klasztory. Opiekowała się szpitalami ubogich w Sandomierzu, Nowym Sączu i Bieczu, legendą owiana była jej pomoc dla ubogich.
           Podjęła starania w Rzymie o odnowienie uniwersytetu krakowskiego, na jej zlecenie wykonano berło rektora Akademii Krakowskiej. Ufundowała również i częściowo własnoręcznie wyhaftowała racjonał - drogocenną szatę liturgiczną dla biskupów krakowskich, zachowaną po dziś dzień, używaną podczas największych uroczystości.
           Zmarła w wieku 24 lat pozostawiając cały swój majątek osobisty na wyposażenie Krakowskiej Akademii.
Wartość zapisu Jadwigi na rzecz Akademii była znaczna i wynosiła 6 000 grzywien (dla porównania: w owym czasie kamienicę w Krakowie można było kupić za 300 grzywien). Za klejnoty królowej Jadwigi Władysław Jagiełło zakupił dla akademii dom i plac Stefana Pancerza przy ulicy Żydowskiej.
           Pochowano ją wraz z córką przy ołtarzu głównym Katedry Wawelskiej, a następnie przeniesiono do okazałego sarkofagu.
           Już przez jej współczesnych otaczana była szczególną czcią, niemal od dnia jej śmierci do jej grobu ciągnęły rzesze pielgrzymów, sławiąc jej miłosierdzie, szlachetność i głęboka religijność. Została beatyfikowana, a następnie kanonizowana przez papieża Jana Pawła II. Zachowała się w legendach i dobrej pamięci jej poddanych.
           Ku jej czci przy wejściu do Collegium Novum umieszczono tablicę (dzieło Andrzeja Pityńskiego).
           Ma także swoją ulicę w Dzielnicy Zwierzyniec, biegnącą od ulicy Księcia Józefa aż do ulicy Junackiej.

kalendarium

1374 VIII 18 - arcyksiążę Leopold poprosił Ludwika Andegaweńskiego o złożenie obietnicy, że Jadwiga poślubi jego najstarszego syna Wilhelma
1375 III 4 - arcyksiążę Leopold taką obietnicę otrzymał
1378 VI 15 - w Hainburgu odbyły się tzw. sponsalia de futuro, które miały gwarantować skonsumowanie małżeństwa, gdy tylko partnerzy osiągną wiek dojrzały (dziewczynki - 12 lat, chłopcy - 14 lat). Po ceremonii Jadwiga zamieszkała w Wiedniu, natomiast Wilhelm w Budzie
1379 - opuściła Wiedeń i chowała się na dworze budzyńskim

1382 XI – rycerstwo i możnowładcy na zjeździe w Radomsku ustalili, że tylko ta córka Ludwika zasiądzie na tronie polskim, która wraz z mężem zamieszka na stałe w Polsce

1382 XII – na zjeździe w Wiślicy rycerstwo i panowie polscy potwierdzili ustalenia ze zjazdu w Radomsku

1383 II 26 – na zjeździe panów polskich w Sieradzu posłowie królowej Elżbiety oświadczyli, że królowa Elżbieta zwalnia poddanych polskich z wierności Marii i Zygmuntowi, a na tron polski została przeznaczona Jadwiga, najmłodsza z córek Ludwika

1383 III 28 – panowie polscy zaaprobowali kandydaturę Jadwigi na tron polski
1384 V 29 - prawdopodobnie w tym dniu przybyła do Krakowa
1384 X 15 - w wieku niespełna 11 lat została koronowana na króla Polski
1385 I 18 - Jagiełło przysłał do Krakowa poselstwo z prośbą o jej rękę

1385 III – królowa Elżbieta wyraziła zgodę na małżeństwo swej córki Jadwigi z Jagiełłą
1385 VIII 14 - w Krewie na Białorusi podpisano umowę, na mocy której książę litewski w zamian za rękę Jadwigi zgadzał się przyjąć chrzest
1385 VIII 23 - Jadwiga i Wilhelm postanowili na Zamku w Krakowie na przekór wszystkim skonsumować zaręczyny
1386 II 12 - musiała publicznie w katedrze odwołać śluby z Wilhelmem
1386 II 18 - odbył się uroczysty ślub Jadwigi z Jagiełłą
1386 XII 10 - zatwierdziła sprzedaż wsi Siedlec, Klimontów oraz Pogonia przez Piotra Szafrańca Wisławowi i Piotrowi z Mysłowic
1387 I - stanęła na czele wyprawy rycerstwa polskiego, której celem była rewindykacja zajętej przez Węgrów Rusi Czerwonej
1387 II 18 - zatwierdziła przywileje powiatu przemyskiego
1387 III 8 - potwierdziła przywileje dla Lwowa, gwarantując mu prawo składu
1387 IX 26 - przyjęła hołd lenny hospodara mołdawskiego Piotra I
1390 - ufundowała kościół św. Krzyża przy ulicy Słowiańskiej

1391 – ufundowała dwie altarie w katedrze wawelskiej

1393 I 5 - w Suczawie Roman I, hospodar mołdawski ślubuje wspierać Jadwigę i Jagiełłę przeciwko ich wrogom, z wyłączeniem jednak ziem pruskich i litewskich oraz innych terytoriów powyżej Krakowa
1395 - ufundowała wraz z Jagiełłą kościół Karmelitów na Piasku

1393 – ufundowała kolegium 16 psałterzystów przy katedrze wawelskiej, których zadaniem było śpiewanie przez całą dobę Psałterza Dawidowego

1397 I 11 - wyjednała u papieża Bonifacego IX zgodę na zorganizowanie wydziału teologicznego
1397 - spotkała się z Wielkim Mistrzem Krzyżackim Konradem von Jungingenem w celu wynegocjowania zwrotu ziemi dobrzyńskiej
1397 - założyła bursę dla polskich i litewskich studentów przy Uniwersytecie Karola w Pradze
1399 VI 22 - urodziła córkę Elżbietę Bonifację
1426 - powołano komisję do przeprowadzenia procesu kanonizacyjnego, zebrane na ten cel sumy zużył jednak Kazimierz IV Jagiellończyk na potrzeby wojny trzynastoletniej
1886 - umieszczono na Plantach, u wylotu ulicy Sławkowskiej, pomnik Jadwigi i Jagiełły dłuta Oskara Sosnowskiego
1902 - 1903 - Antoni Madeyski wykonał jej alabastrowy nagrobek w Katedrze Wawelskiej
1979 - Jan Paweł II ogłosił ją błogosławioną
1997 VI 8 - została kanonizowana czyli ogłoszona świętą przez papieża Jana Pawła II podczas uroczystej mszy na krakowskich błoniach

źródła

T. Biber, A. i M. Leszczyńscy, Tajemnice władców Polski, wyd. PUBLICAT, Poznań 2005

J. Pilikowski, Szkolny słownik historyczny, wyd. Zielona Sowa, Kraków 2003

Duczmal Małgorzata, Jagiellonowie, Kraków, 1996

Zygmunt Wdowiszewski, Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005

Ks. Bolesław Przybyszewski, Święta Jadwiga Królowa (1374 – 1399). Błogosławiona Jadwiga Królowa zdobna w cnoty, Wydawnictwo Św. Stanisława BM, Kraków 1996

Dodatkowe informacje